سومین جلسه کارگروه ملی مدیریت بهینه منابع فیزیکی و خدمات در سازمانهای دولتی، با حضور دکتر عبدالله جوادینژاد، معاون پشتیبانی نهاد ریاست جمهوری و نمایندگان تعدادی از وزارتخانهها و دستگاههای اجرایی، با هدف بررسی آخرین اقدامات و برنامههای تدوینشده در حوزه مدیریت بهینه منابع فیزیکی و خدمات، ارزیابی روند پیشرفت فعالیتها و پیگیری اجرای مصوبات جلسات پیشین برگزار شد.
در این نشست، ضمن ارائه گزارش اقدامات انجامشده در حوزه طرح و برنامهریزی، پیشنهادها و طرحهای تخصصی مرتبط با ارتقای بهرهوری منابع فیزیکی، بهینهسازی فرایندهای نگهداشت و مدیریت خدمات پشتیبانی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
ضرورت اتکا به مطالعات علمی و راهکارهای هوشمند در مدیریت منابع فیزیکی
دکتر جوادینژاد در این جلسه، ضمن قدردانی از تلاشهای کارشناسی و کیفیت علمی طرحها و برنامههای ارائهشده، بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای علمی، رویکردهای نوین مدیریتی و راهکارهای هوشمندسازی در حوزه مدیریت منابع فیزیکی تأکید کرد و گفت: انتظار هم از حوزههای تخصصی همین است که طرحها و پیشنهادهای ارائهشده از پشتوانه علمی، مستندات کارشناسی و مطالعات معتبر برخوردار باشند.
وی با اشاره به ضرورت توسعه دانش تخصصی مدیریت منابع فیزیکی در نظام اداری کشور، پیشنهاد گنجاندن مباحث مرتبط با این حوزه در قالب واحدهای درسی اختیاری دانشگاهی را مطرح کرد و افزود: با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری میتوان زمینه آشنایی دانشجویان، بهویژه دانشآموختگان رشتههای مرتبط با مدیریت، با مفاهیم و الزامات مدیریت بهینه منابع فیزیکی را فراهم کرد.
معاون پشتیبانی نهاد ریاست جمهوری با اشاره به محدودیت منابع مالی و اعتباری دستگاههای اجرایی برای اجرای برخی طرحهای زیرساختی و فناورانه اظهار داشت: تحقق برنامههای گسترده هوشمندسازی ساختمانها و تأسیسات، مستلزم تأمین اعتبارات قابلتوجه و چندهمتی است که در شرایط فعلی، امکان تأمین آن برای بسیاری از دستگاهها فراهم نیست. از همین رو، رویکرد دولت در اولویتبندی اقدامات، بهویژه در حوزه انرژی، اقدامی واقعبینانه و اثربخش برای آغاز حرکت، دستیابی به نتایج ملموس و جلب مشارکت سایر دستگاههاست.
وی افزود: با وجود محدودیت منابع، ظرفیتهای موجود در دستگاههای اجرایی امکان انجام اقدامات مؤثر و کمهزینهتری را فراهم میکند. بهینهسازی بهرهبرداری از نیروی انسانی، بازسازی و نوسازی تأسیسات و تجهیزات، اجرای برنامههای پیشگیرانه نگهداشت ساختمانها، مدیریت پسماند و اصلاح الگوهای مصرف، از جمله اقداماتی است که میتوان با اتکا به منابع و امکانات موجود دنبال کرد و به نتایج قابلتوجهی در ارتقای بهرهوری دست یافت.
تدوین 16 محور پیشنهادی و تأکید بر اجرای آزمایشی در دستگاههای اجرایی
دکتر جوادینژاد در ادامه، با اشاره به تدوین 16 موضوع پیشنهادی در چارچوب برنامه ملی مدیریت بهینه منابع فیزیکی و خدمات، اظهار داشت: این موضوعات در قالب شش محور اصلی شامل «آموزش، استانداردها و مقررات»، «نگهداشت ساختمان، تأسیسات و داراییها»، «انرژی، محیطزیست و مدیریت سبز»، «ایمنی، بهداشت و پدافند غیرعامل»، «فضا، خدمات پشتیبانی و حملونقل» و «داده و اطلاعات» ساماندهی شدهاند تا متناسب با مأموریتها و ظرفیتهای هر دستگاه، در دستور کار اعضای کارگروه قرار گیرند.
وی با تأکید بر ضرورت عبور از مرحله تدوین اسناد و برنامهها و ورود به عرصه اجرا تصریح کرد: هر یک از دستگاههای اجرایی عضو کارگروه باید حداقل یک ساختمان اصلی خود را بهعنوان پایلوت انتخاب و زمینه اجرای برنامههای مدیریت بهینه منابع فیزیکی را در آن فراهم کنند. اجرای آزمایشی این برنامهها، علاوه بر فراهمکردن امکان ارزیابی نتایج، به شناسایی چالشها و موانع اجرایی و اصلاح فرایندها پیش از تعمیم برنامه در سطح گستردهتر کمک خواهد کرد.
معاون پشتیبانی نهاد ریاست جمهوری همچنین بر ضرورت طراحی و تدوین بستههای آموزشی کاربردی و متناسب با سطوح مختلف سازمانی تأکید کرد و گفت: آموزشها نباید صرفاً در سطح مدیران و کارشناسان باقی بماند، بلکه لازم است تا سطوح عملیاتی و نیروهای صف و مجریان مستقیم نیز امتداد یابد. در این راستا، تهیه کتابچهها و راهنماهای آموزشی ساده، قابلفهم و متناسب با نیازهای اجرایی میتواند نقش مؤثری در نهادینهسازی اصول مدیریت بهینه منابع فیزیکی ایفا کند.
اعتقاد و حمایت مدیران ارشد؛ پیششرط تحقق برنامههای تحولآفرین
وی در بخش دیگری از سخنان خود، اعتقاد و حمایت مدیران ارشد سازمانها را از مهمترین عوامل موفقیت برنامههای اصلاحی و تحولآفرین دانست و اظهار داشت: موفقیت هر برنامهای در وهله نخست به میزان باور، حمایت و پیگیری مدیران عالی آن سازمان بستگی دارد.
جوادینژاد با اشاره به حمایت رئیسجمهور و معاون اجرایی رئیسجمهور از اجرای برنامه مدیریت بهینه منابع فیزیکی افزود: خوشبختانه رئیسجمهور محترم و معاون اجرایی ایشان نسبت به این موضوع اهتمام و اعتقاد جدی دارند و اجرای آن را مورد تأکید قرار دادهاند. پیگیری مستمر موضوع و مطالعه گزارش جلسات این کارگروه نیز نشاندهنده اهمیت و جایگاه این برنامه در رویکرد مدیریتی دولت است.
وی این حمایت را فرصتی ارزشمند برای تحقق اهداف مدیریت بهینه منابع فیزیکی در دستگاههای اجرایی دانست و تصریح کرد: یکی از دلایل تأکید ما بر حرکت از مباحث نظری به سمت اقدامات عملیاتی، شناسایی مسایل و کاستیها در بستر اجراست؛ چراکه بسیاری از موانع و چالشها زمانی آشکار میشوند که برنامهها در محیط واقعی سازمانی به اجرا درآیند. بنابراین باید ضمن آغاز عملیات اجرایی، امکان پایش، ارزیابی و اصلاح مستمر برنامهها نیز فراهم باشد.
استقرار حکمرانی دادهمحور و تفویض مسئولیت اجرایی به دستگاهها
معاون پشتیبانی نهاد ریاست جمهوری با تأکید بر نقش اطلاعات و دادههای معتبر در اثربخشی برنامههای مدیریت منابع فیزیکی خاطرنشان کرد: تمامی اقدامات و برنامههای این حوزه باید بر بستر حکمرانی دادهمحور طراحی، اجرا و ارزیابی شوند. دسترسی به اطلاعات دقیق، مستند و قابل اتکا، زمینه تصمیمگیری هوشمندانه، اولویتبندی مداخلات، پایش عملکرد و سنجش میزان تحقق اهداف را فراهم میکند.
وی همچنین بر ضرورت تعیین مسئول مشخص برای پیشبرد برنامهها در هر یک از دستگاههای عضو کارگروه تأکید کرد و گفت: هر دستگاه باید فرد یا مسئول مشخصی را برای راهبری و پیگیری اجرای برنامهها انتخاب کند و اختیارات اجرایی متناسب نیز در اختیار این افراد قرار گیرد تا امکان پیشبرد مؤثر اقدامات در ساختار داخلی سازمانها فراهم شود.
جوادینژاد با اشاره به تفاوت مأموریتها، ساختارها، امکانات و ظرفیتهای دستگاههای اجرایی افزود: در اجرای این برنامه نباید به دنبال ارائه نسخهای واحد برای همه سازمانها باشیم؛ بلکه لازم است ضمن پایبندی به چارچوبها و اهداف مشترک، راهکارها و اقدامات اجرایی متناسب با شرایط، اولویتها و اقتضائات هر دستگاه طراحی و عملیاتی شوند.
حرکت تدریجی، هدفمند و مستمر برای نهادینهسازی فرهنگ بهرهوری
وی با اشاره به تعدد بخشنامهها و دستورالعملهای ابلاغی در نظام اداری کشور، بر ضرورت پرهیز از رویکردهای صرفاً ابلاغی و بخشنامهمحور تأکید کرد و گفت: انباشت دستورالعملها در دستگاههای اجرایی در مواردی موجب خستگی و فرسودگی سازمانی شده است؛ ازاینرو، اجرای برنامه مدیریت بهینه منابع فیزیکی باید بهگونهای طراحی شود که ضمن برخورداری از جذابیت، قابلیت اجرا و همراهسازی بدنه سازمانی را نیز داشته باشد.
وی افزود: هدف آن است که با ایجاد یک جریان تدریجی اما مستمر، زمینه شکلگیری موجی از توجه و مشارکت در دستگاههای اجرایی فراهم شود. در این مسیر، نباید شتابزدگی و اقدامات مقطعی جایگزین برنامهریزی اصولی شود؛ با این حال، لازم است با حداکثر ظرفیت و سرعت ممکن، حرکت اجرایی برنامه را پیش ببریم و آثار و نتایج آن را بهتدریج در عملکرد سازمانها نمایان کنیم.
معاون پشتیبانی نهاد ریاست جمهوری با اشاره به اهمیت ارتقای حساسیت و توجه مدیران به موضوع نگهداشت و بهرهبرداری بهینه از تأسیسات و ساختمانها خاطرنشان کرد: بسیاری از مسایل این حوزه ناشناخته نیستند، بلکه نیازمند توجه مدیریتی، ایجاد اولویت سازمانی و پیگیری مستمر هستند. برای نمونه، بازدید دکتر قائمپناه از موتورخانه نهاد ریاست جمهوری و مطالبه چکلیست بازبینی و ارزیابی تأسیسات، نمونهای از ورود مدیریتی و توجه عملیاتی به موضوعاتی است که پیش از این کمتر در کانون توجه قرار داشتهاند.
وی تأکید کرد: یکی از اهداف اصلی این برنامه، ایجاد ادبیات مشترک مدیریتی و ارتقای جایگاه مدیریت بهینه منابع فیزیکی در اولویتهای دستگاههای اجرایی است؛ بهگونهای که این موضوع از یک مسئولیت جانبی و کماولویت، به یکی از مؤلفههای اصلی نظام مدیریت و بهرهبرداری سازمانی تبدیل شود.
مدیریت بهینه منابع فیزیکی؛ سرمایهگذاری ماندگار برای آینده نظام اداری
دکتر جوادینژاد در جمعبندی سخنان خود، با تأکید بر محدودیت فرصت خدمت و ضرورت بهرهگیری حداکثری از ظرفیتهای موجود در دستگاههای اجرایی اظهار داشت: فرصت خدمت محدود است و باید از این فرصت برای ایجاد تحولاتی استفاده کنیم که آثار و برکات آن در سالهای آینده نیز باقی بماند.