حبیبالله عباسی در یادداشتی درباره همراهی زهرا پزشکیان با رئیس جمهور از جمله در سفرهای خارجی نوشت: این روزها هیچ روزی نیست که برخی پایگاههای خبری و روزنامهها به انتقاد از دکتر پزشکیان، اعضای خانواده وی، نحوه رفتارهای اجتماعی آنها و ... نپردازند؛ اما باید توجه داشت، نقدهایی که در شبکههای اجتماعی و برخی رسانهها مطرح میشود، عمدتاً ناشی از عدم شناخت جایگاه واقعی خانواده رئیس جمهور در سفرهای داخلی و خارجی است. این هجمههای بیپایه، نهتنها ناعادلانه است، بلکه میتواند تمرکز افکار عمومی را از دستاوردهای واقعی این سفرها منحرف سازد.
حضور زهرا پزشکیان، دختر رئیس جمهور، در سفرهای خارجی از آغاز دولت چهاردهم همواره با نقدها و حاشیههایی همراه بوده است. این انتقادها محدود به یک سفر یا یک مقصد خاص نیست و تقریباً در تمامی سفرهای خارجی رئیس جمهور، با ادبیات و محورهای مشابه تکرار شده است؛ از حضور در نمایشگاهها و برنامههای جانبی گرفته تا تحلیلهایی از نقش او در کنار رئیس جمهور. با این حال، بررسی واقعیتها، پروتکلهای دیپلماتیک و تجربههای شناختهشده در سفرهای بینالمللی نشان میدهد بخش قابل توجهی از این نقدها بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت باشد، ریشه در عدم شناخت از سازوکار سفرهای رسمی و گاه نگاههای جناحی دارد.
در عرف دیپلماتیک، همراهان خانوادگی رؤسای جمهور ـ بهویژه همسران ـ مسئولیت اجرای برنامههای جانبی، دیدارهای فرهنگی و حضور در برخی مراسم¬های رسمی را بر عهده دارند که این رویهای شناختهشده و پذیرفتهشده در مناسبات بینالمللی به شمار می¬رود اما در شرایط فعلی که رئیس جمهور همسری ندارند، این مسئولیت بهطور طبیعی به نزدیکترین عضو خانواده واگذار می¬شود که در حال حاضر زهرا پزشکیان مسئولیت این بخش از برنامهها را بر عهده دارد؛ نقشی که به انسجام سفرها، رعایت دقیق پروتکلها و ارتقای تصویر رسمی کشور در سطح بینالمللی کمک میکند و در کنار آن به نوعی به تکیهگاه پدر در مقام عالیترین مسئول اجرایی کشور تبدیل شده است.
در جریان سفرها، کشورهای میزبان نیز بر اساس پروتکلهای موجود، فهرست رسمی همراهان هر یک از رؤسای جمهور را دریافت و برنامهریزی خود را متناسب با آن انجام میدهند. حضور زهرا پزشکیان نیز در این فهرست، کاملاً قانونی، منطبق با عرف دیپلماتیک و قابل دفاع است. بخش قابل توجهی از برنامههای جانبی که برای همراهان در نظر گرفته میشود ـ از بازدیدهای فرهنگی تا دیدار با مقامات محلی و حضور در مراسم¬های اجتماعی ـ تحت مدیریت و حضور مستقیم او انجام میشود؛ مسئولیتی که با دقت، نظم و تعهد کامل به انجام رسیده است.
آیا به حضور خانم زهرا پزشکیان در کنار رئیس جمهوری نیازی وجود دارد؟ بله در دیپلماسی امروز دنیا، حضور همسران سیاستمدران در سفرها و مراودات سیاسی و دیپلماتیک امری پذیرفته شده و حتی سفارش شده است. از همین رو پاسخ به این سوال مثبت است و رئیس جمهوری در غیاب همسر خود که به رحمت خدا رفته، ناگزیر از در کنار داشتن دختر خود(طبق پروتکلها) است. چنانکه یک رئیس جمهور آمریکا (جیمز بیوکانون) که مجرد بود و فرزندی نداشت ناگزیر شد تا خواهرزادهاش را بانوی اول آمریکا کند. آیا خانم پزشکیان همه ظرفیتهای ایفای چنین نقشی در کنار رئیس جمهوری را دارند؟ روشن است که نه و در حال کسب آن هستند اما آیا از همسران روسای جمهوری قبلی کشور، کسی ظرفیت و توانمندی خاصی در امر دیپلماسی سراغ دارد؟ اگر خانم زهرا پزشکیان هنوز مایه قوت در کنار پدرش نشده بدون تردید مایه ضعف رئیس جمهوری هم نشده است. حضور و همراهی او در سفرهای داخلی و خارجی برخلاف برخی رؤسای جمهور قبلی کم خرج و محدود بوده اما کماکان همین مساله نیز دستمایه انتقاد تُند منتقدان دکتر پزشکیان است. بازدید دختر و داماد رئیس جمهور محترم از یک نمایشگاه لباس در قزاقستان یا حتی همراهی صرف با رئیس جمهور در سفرهای استانی نیز باعث این دست انتقادات است.
در حال حاضر یکی از پررنگترین محورهای انتقاد، موضوع هزینهها و خریدهای شخصی در سفرهای خارجی است. این در حالی است که سبک زندگی و رفتار شخصی زهرا پزشکیان، هیچ نشانهای از تجملگرایی یا رفتار پرهزینه ندارد. بررسی سفرهای گذشته و نحوه حضور او نشان میدهد که همواره با سادگی، متانت و رعایت ملاحظات مالی عمل کرده و ادعاهای مطرحشده درباره خریدهای غیرضروری یا هزینههای اضافی، فاقد مستندات معتبر است. این واقعیت، پایه بسیاری از قضاوتهای شتابزده را سست میکند.
علاوه بر این، این روزها هیچ روزی نیست که برخی پایگاههای خبری و روزنامهها به انتقاد از دکتر پزشکیان، اعضای خانواده وی، نحوه رفتارهای اجتماعی آنها و.. نپردازند؛ اما باید توجه داشت، نقدهایی که در شبکههای اجتماعی و برخی رسانهها مطرح میشود، عمدتاً ناشی از عدم شناخت جایگاه واقعی خانواده رئیس جمهور در سفرهای داخلی و خارجی است. این هجمههای بیپایه، نهتنها ناعادلانه است، بلکه میتواند تمرکز افکار عمومی را از دستاوردهای واقعی این سفرها منحرف سازد.
بنابراین باید گفت، آنچه در جایگاه بانوی اول از زهرا پزشکیان دیده می¬شود آن است که وی در تلاش است تا با دقت عمل و پایبندی به چارچوبهای رسمی، در مسیر حمایت از پدر و پیشبرد اهداف ملی و دیپلماتیک کشور حرکت کرده و این حضور و همراهی شایسته تحلیلی منصفانه است، نه قضاوتی شتابزده و حاشیهساز .