آئین نامه داخلی هیأت دولت
مصوب 1368,09,08
با اصلاحات و الحاقات بعدی

فصل اول: ترتیب تشكیل هیأت دولت و كمیسیون‌ها
الف: هیأت دولت
ماده 1- جلسه هیأت دولت با حضور دو سوم اعضای صاحب رأی هیأت دولت رسمیت می‌ یابد و تصمیمات با اكثریت مطلق عده حاضر معتبر‌ خواهد بود.
ماده 2 - اشخاص زیر حق حضور دائم در هیات دولت را دارند:
رئیس جمهور، معاون اول رئیس جمهور، وزراء، معاون امور حقوقی رییس جمهور، معاون امور مجلس رییس جمهور، معاون اجرائی رئیس جمهور، رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ، رئیس سازمان صدا و سیما، رئیس كل بانك مركزی و دبیر هیات دولت شركت اشخاص دیگر منوط به موافقت رئیس جلسه است. 
ماده 3 - اعضاء صاحب رأی دولت عبارتند از رئیس جمهور، وزراء معاون اول رئیس جمهور در زمانی كه ادارة جلسة هیأت دولت به عهدة اوست.
ماده 4 - ریاست جلسه هیات دولت با رئیس جمهور و با موافقت او بر عهده معاون اول رئیس جمهور است.
ماده 5 - كلیة تكالیف و اختیاراتی كه در این آئین نامه بر عهدة معاون اول رئیس جمهور قرار گرفته از تكالیف و اختیارات رئیس جمهور می باشد و در صورت تعیین نشدن یا حضور نداشتن معاون اول، توسط رئیس جمهور انجام خواهد پذیرفت.
ب: كمیسیون‌ها
ماده 6- كمیسیون های دائمی هیئت دولت به شرح زیر است:
1- كمیسیون اقتصاد:
متشكل از وزیران امور اقتصادی و دارایی، صنعت، معدن و تجارت، تعاون، كار و رفاه اجتماعی، نیرو، راه و شهرسازی، نفت، رییس سازمان برنامه و بودجه كشور، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رییس جمهور و رییس كل بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران.
2- كمیسیون مدیریت و سرمایه انسانی:
متشكل از وزیران تعاون، كار و رفاه اجتماعی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش، بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، كشور، رییس سازمان برنامه و بودجه كشور، رییس سازمان اداری و استخدامی كشور و رییس بنیاد شهید و امور ایثارگران. 
3- كمیسیون فرهنگی و اجتماعی:
متشكل از وزیران علوم، تحقیقات و فناوری، آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامی، تعاون، كار و رفاه اجتماعی، كشور، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، ورزش و جوانان، رییس سازمان اداری و استخدامی كشور، رییس بنیاد شهید و امور ایثارگران، معاون رییس جمهور در امور زنان و خانواده و رییس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
4- كمیسیون زیربنایی، صنعت و محیط زیست:
متشكل از وزیران جهادكشاورزی، صنعت، معدن و تجارت، نیرو، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، ارتباطات و فناوری اطلاعات، راه و شهرسازی، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، رییس سازمان برنامه و بودجه كشور، رییس سازمان حفاظت محیط زیست، رییس سازمان انرژی اتمی ایران و معاون اجرایی رییس جمهور.
5- كمیسیون حقوقی و قضایی:
متشكل از وزیران دادگستری، امور اقتصادی و دارایی، جهادكشاورزی، رییس سازمان حفاظت محیط زیست، معاون حقوقی رییس جمهور، معاون امور مجلس رییس جمهور و معاون رییس جمهور در امور زنان و خانواده.
6- كمیسیون سیاسی و امنیت ملی:
متشكل از وزیران كشور، امورخارجه، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، اطلاعات، رییس سازمان برنامه و بودجه كشور، رییس سازمان اداری و استخدامی كشور و معاون امور مجلس رییس جمهور.
7- كمیسیون علمی، فناوری و هوشمند سازی:
متشكل از وزیران علوم، تحقیقات و فناوری، صنعت، معدن و تجارت، ارتباطات و فناوری اطلاعات، بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، آموزش و پرورش، رییس سازمان برنامه و بودجه كشور، رییس سازمان اداری و استخدامی كشور، رییس سازمان حفاظت محیط زیست، رییس سازمان انرژی اتمی ایران و معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رییس جمهور.
8- كمیسیون مسكن و عمران:
متشكل از وزیران راه و شهرسازی، نیرو و كشور، رییس سازمان برنامه و بودجه كشور، رییس كل بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران و معاون اجرایی رییس جمهور. 
9 - كمیسیون برنامه و بودجه:
متشكل از وزیران امور اقتصادی و دارایی، صنعت، معدن و تجارت، دادگستری، رییس سازمان برنامه و بودجه كشور، رییس سازمان اداری و استخدامی كشور، معاون حقوقی رییس جمهور و رییس كل بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران. 
 تبصره- در مواردی ضروری و یا اموری که مربوط به چند کمیسیون باشد با تصویب هیأت دولت کمیسیون خاص تشکیل خواهد شد. اعضای کمیسیون خاص را هیأت دولت تعیین می‌کند.
ماده 7 - هر یك از كمیسیون‌های دائمی و خاص دارای یك رئیس و یك نائب رئیس خواهد بود. روسای كمیسیون‌ها و نواب روسا را اعضای كمیسیون‌ها در اولین جلسه خود انتخاب می نمایند. هر كمیسیون یك دبیر خواهد داشت كه دبیر هیأت دولت وی را از میان كارشناسان آگاه به امور مربوط به كمیسیون انتخاب می نماید.
ماده 8 – كمیسیون‌های دائمی هیأت دولت در صورت داشتن موضوع در دستور حداقل هفته ای یك‌بار و كمیسیون‌های خاص و كمیسیون‌های ویژه موضوع اصل 138 قانون اساسی حسب مورد در محل نهاد ریاست جمهوری تشكیل میگردد و با حضور دو سوم اعضاء رسمیت می یابد.
ماده 9 - زمان تشكیل جلسات عادی در اولین جلسه كمیسیون تعیین و به اطلاع اعضای دولت خواهد رسید.
ماده 10 - جلسات كمیسیون‌های دولت بدون اطلاع لغو نمی شود. در صورت عدم حضور رئیس كمیسیون در جلسه، نائب رئیس اداره جلسه را بعهده میگیرد. در صورت غیبت رئیس و نائب رئیس، ریاست كمیسیون با مسن ترین عضو كمیسیون خواهد بود. اعضای كمیسیون موظفند عدم امكان حضور در جلسات عادی كمیسیون را حداقل ( 48 ) ساعت قبل از تشكیل به دفتر كمیسیون اطلاع دهند.
تبصره– در صورت عدم اطلاع، تشكیل جلسه كمیسیون با حضور اكثریت مطلق اعضا بلامانع است و تصمیمات این جلسه با اتفاق آرا است.
ماده 11 - لغو هر جلسه یا تشكیل جلسه فوق العاده باید در جلسه قبل مورد موافقت كمیسیون قرار گیرد و دفتر هیأت دولت تا پایان هفته این امر را به كلیه اعضاء دولت اطلاع دهد.
تبصره - مواردیكه به تشخیص رئیس جمهور و یا معاون اول وی جلسه كمیسیون لغو می شود یا تشكیل جلسه فوق العاده كمیسیون اعلام میگردد، از مفاد این ماده مستثنی است.
ماده 12 - در جلسات كمیسیون‌های هیأت وزیران، اعضاء كمیسیون موظفند شخصاً و بطور مستمر شركت نمایند. در موارد استثنائی كه عضو كمیسیون عذر موجه داشته باشد با موافقت رئیس كمیسیون، معاون و یا قائم مقام عضو بدون حق رأی شركت خواهد كرد.
تبصره 1 - حضور غیردائمی كارشناسان در جلسه به همراه اعضای كمیسیون یا وزرای مدعو حسب مورد و با اطلاع قبلی بلامانع است.
تبصره 2 - اعضاء هیأت دولت میتوانند با حق رأی در جلسه كمیسیون‌ها شركت نمایند.
تبصره 3 ـ به موجب مصوبه جلسه 18/9/1386 هیأت وزیران لغو شده است. 
تبصره 4‌ـ‌ به موجب مصوبه جلسه 18/9/1386 هیأت وزیران لغو شده است. 
تبصره 5– چهار جلسه غیبت غیرموجه وزیران در جلسات هر یك از كمیسیون های هیأت وزیران موجب حذف عضویت شان از كمیسیون مربوط خواهد بود.
ماده 13 - موضوعاتی كه جهت بررسی فوری به كمیسیون ارجاع میشود به ترتیب تاریخ ارجاع این نوع موضوعات و موضوعات دیگر نیز به ترتیب وصول در كمیسیون مطرح میشوند.
ماده 14 - دبیر كمیسیون با هماهنگی رئیس كمیسیون، دستورجلسه را تنظیم میكند.
تبصره 1 - دفتر هیأت دولت باید دستورجلسه هر كمیسیون را حداقل 48 ساعت قبل از تشكیل جلسه به اطلاع اعضای دولت برساند.
تبصره 2 - اعلام دستورجلسه و وقت هر كمیسیون به منزله دعوت از اعضای كمیسیون و پیشنهاد دهندگان است. در صورتی كه پیشنهاد دهنده یا وزیری كه موضوع به او مربوط میشود امكان شركت در جلسه كمیسیون را نداشته باشد، باید حداكثر 24 ساعت قبل از تشكیل جلسه، دفتر هیأت دولت را مطلع نماید، تا موضوع برای یكبار از دستور خارج و در جلسات بعد مطرح شود.
ماده 15– دبیر كمیسیون موظف است برای هر یك از موضوع‌هایی كه مورد بحث قرار میگیرد گزارشی شامل خلاصه مطلب، نظرات دستگاههای مورد استعلام، نظر معاون حقوقی رییس جمهور و تلفیق نظرات كارشناسی ارائه شده در كمیسیون‌های فرعی را (كه مطابق نظر كمیسیون اصلی و به مسئولیت دبیر كمیسیون تشكیل شده است)، تهیه و در جلسه كمیسیون مطرح نماید. 
ماده 16 - رئیس كمیسیون نتیجه مذاكرات را اعلام می نماید و در مورد آن رأی گیری بعمل میآید. نظر كمیسیون همراه با امضاء موافق یا مخالف اعضای كمیسیون در صورتجلسه درج میشود. رأی اكثریت اعضاء حاضر در جلسه مناط اعتبار است.
تبصره - در هر كمیسیون فقط وزراء، معاونان رئیس جمهور، رئیس سازمان صدا و سیما و رئیس كل بانك مركزی دارای حق رأی می باشند.
ماده 17 - تصمیمات كمیسیون شامل موارد تصویب، عدم تصویب یا مسكوت ماندن موضوعات باید در جلسه هیأت دولت مطرح گردد و هیأت وزیران درباره آن اظهار نظر كند. در مواردی كه تصمیم كمیسیون مبنی بر انجام تكلیف توسط دستگاه یا شورا یا كمیسیون خاصی و یا ارجاع به نهاد دیگری باشد، تصمیم كمیسیون رأساً ابلاغ شود و صرفاً نظر نهایی و قطعی كمیسیون در دستور كار هیئت وزیران قرار گیرد. مواردی كه تصویب برخی از مسائل به استناد اصل 138 قانون اساسی به كمیسیون‌های مركب از چند وزیر واگذار میشود، از حكم این ماده مستثنی است.پیشنهادهایی كه در كمیسیون رد می‌شود، تصمیم كمیسیون به دستگاه‌های ذی‌ربط اعلام و در صورتی كه دستگاه پیشنهاد دهنده نسبت به نظر كمیسیون اعتراضی داشت مراتب را ظرف پانزده روز به معاون اول رییس‌جمهور اعلام می‌نماید تا در صورت نیاز در هیئت‌ وزیران مطرح شود.
ماده 18 - در مواردیكه كمیسیون‌ها بر اساس اصل 138 قانون اساسی مأمور تصویب برخی از امور مربوط به دولت میشوند آراء اكثریت وزرای عضو كمیسیون جهت تصویب امور مزبور ضروری است.
فصل دوم: دفتر هیأت دولت و بررسی حقوقی
الف: دفتر هیأت دولت

ماده 19 - به منظور تنظیم جلسات و تهیه صورت مذاكرات و ترتیب كلیه امور مربوط به تشكیل جلسات هیأت دولت و كمیسیون‌های آن و همچنین ثبت و نگهداری و ابلاغ مصوبات هیأت وزیران و تصمیمات نماینده یا نمایندگان ویژه ای كه مطابق اصل 127 تعیین می شوند و نیز مصوبات كمیسیون‌هایی كه مطابق اصل 138 تشكیل می گردند، همچنین تنظیم و تدوین پیش نویس لوایح و تصویب نامه ها، دفتری زیر نظر معاون اول رئیس جمهور به نام دفتر هیأت دولت تشكیل می گردد ریاست این دفتر با دبیر هیأت دولت است كه با حكم معاون اول رئیس جمهور منصوب میشود. تشكیلات تفصیلی دفتر هیئت دولت و دفاتر كمیسیون ها و معاونت های دفتر و امور ذیل هر یك از آنها علاوه بر تشكیلات موجود، با تسری تصویب نامه شماره 21460 /87 / م / ت 41324 هـ مورخ 25 / 9 / 1387 و اصلاحات بعدی آن نسبت به تشكیلات یاد شده، با هماهنگی نهاد ریاست جمهوری به تأیید سازمان اداری و استخدامی كشور می‌رسد. 
تبصره- دستگاه‌های اجرایی ذیل قوه مجریه مكلفند گزارش عملكرد خود در حوزه‌های وظایف، صلاحیت‌ها و موضوعات راهبردی را در بازه‌ های زمانی مشخص مطابق چارچوب ‌های ابلاغی از سوی دفتر هیأت دولت و به صورت مستند و همراه با آمار و مقایسه از لحاظ ابعاد مختلف، جهت ارائه به دولت به آن دفتر ارائه نمایند .
ماده 20 - دبیر هیأت دولت مسئول حسن اجرای مقررات مربوط به كمیسیون‌ها است و موظف است همه ماهه وضعیت تشكیل كمیسیون‌ها و موضوعاتی را كه در دستور است و همچنین حضور و غیاب اعضای كمیسیون را به رئیس جمهور و معاون اول وی گزارش نماید.
ب: بررسی حقوقی
ماده 21 - به منظور تطبیق پیشنهاد تصویب نامه ها و لوایح و ارائه مشاوره حقوقی به كمیسیون‌های دولت و نمایندگان ویژه موضوع اصل 127 قانون اساسی، كمیسیونی به عنوان "كمیسیون حقوقی" با مسئولیت معاون حقوقی رییس جمهور تشكیل می گردد اعضاء كمیسیون مزبور از میان حقوقدانان مجرب تعیین و با حكم معاون حقوقی رییس جمهور منصوب می شوند و هر یك از آنها مسئولیت مشاوره یكی از كمیسیون‌های دولت را عهده دار می باشند.
فصل سوم: نحوه رسیدگی و تصویب پیشنهاد
ماده 22 - موضوعاتی می توانند در جلسات كمیسیون‌ها و نهایتاً در هیأت دولت مطرح شوند كه منحصراً از طرف رئیس جمهور و معاونان رئیس جمهور و وزراء برای معاون اول رئیس جمهور ارسال شده باشد.
این موضوعات ممكن است جنبه عادی، فوری، یا دو فوریتی داشته باشد، تشخیص نهائی امر با رئیس جمهور یا معاون اول اوست.
تبصره 1 - دفتر هیأت دولت موظف است فهرست موضوعات قابل طرح را هر هفته در سه بخش عادی، فوری و دو فوریتی تهیه كند و در اختیار اعضاء هیأت دولت قرار دهد. 
تبصره 2- دستگاه‌های اجرایی باید پیشنهادهای خود را مطابق راهنماهای دفتر هیئت دولت در زمینه های مختلف از قبیل لزوم داشتن اسناد پشتیبان، مقدمه توجیهی، ارزیابی تأثیرات و پیوست ها به صورت الكترونیكی ارسال كنند.
تبصره 3- دستگاه‌های اجرایی مكلفند گزارش پایش و ارزیابی تأثیرات اجرای مصوبات مربوط به خود را در قالب الگوهای مشخص حسب درخواست دفتر هیأت دولت تدوین و در فواصل زمانی معین جهت ارائه به دولت یا رییس جمهور یا معاون اول ایشان، به دفتر هیئت دولت ارسال نمایند. 
ماده 23 - در صورتیكه موضوع لایحه و یا تصویب نامه پیشنهادی با وظایف مستقیم دیگر وزارتخانه ها یا سازمان مدیریت و برنامه ریزی كشور مرتبط و یا قانوناً موكول به موافقت آنها بوده و یا بار مالی داشته باشد دفتر هیات دولت حسب مورد قبلاً نظر وزارتخانه یا سازمانهای مذكور را كسب و همراه با موضوع مربوط در كمیسیون یا كمیسیون‌های ذیربط مطرح می نماید.
دستگاه‌هایی كه به موجب این ماده از آنها استعلام می شود باید دربارة موضوعات عادی حداكثر ظرف دو هفته و در خصوص موضوعات فوری ظرف یك هفته اعلام نظر نمایند. در مورد لوایح و تصویب نامه های اساسی و مهم كه نیاز به فرصت بیشتر باشد، زمان مقرر با تائید دفتر هیات دولت به دو برابر افزایش می یابد.
چنانچه نظریه دستگاه‌ها ظرف مهلت مقرر با امضاء وزیر یا معاون رئیس جمهور ارسال نشود، این امر به عنوان موافقت تلقی میشود و پیشنهاد برای بررسی به كمیسیون مربوط ارسال می گردد.
تبصره 1 - موضوعات دو فوریتی حداقل 48 ساعت قبل از طرح در مرجع مربوط باید به دفتر هیأت دولت رسیده باشد.
‌تبصره 2 - پیشنهادهای دارای بار مالی دستگاه‌های اجرایی باید توسط سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور بررسی و قبل از تقدیم ‌لایحه بودجه سالانه كشور، جهت طرح در هیأت دولت ارایه شود.
ماده 24 - رسیدگی به موضوعات برحسب نوع آنها به ترتیب زیر انجام می یابد:
الف - موضوعات عادی پس از ملاحظه معاون اول و دستور وی، جهت ثبت و درج در فهرست به دفتر هیأت دولت ارجاع میشود. دفتر هیأت دولت، پیشنهاد را به منظور بررسی حقوقی در اختیار معاون حقوقی رییس جمهور قرار میدهد تا نظرات خویش را كتباً ظرف یك هفته به دفتر هیات دولت ارسال نماید. پیشنهاد مذكور همراه با نظر معاون حقوقی رییس جمهور به كمیسیون مربوط ارجاع و به ترتیب وصول و حداكثر ظرف 20 روز مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت. 
ب: موضوعات فوری پس از ملاحظه و دستور معاون اول در خصوص تعیین فوریت، از طریق دفتر هیأت دولت همزمان، برای معاون حقوقی رییس جمهور و كمیسیون مربوط ارسال میشود. معاون حقوقی رییس جمهور، نظر خود را ظرف 48 ساعت به كمیسیون مربوط میفرستد و كمیسیون پس از دریافت نظر معاونت مذكور حداكثر ظرف یك هفته به ترتیب وصول پیشنهادها، آنها را مورد رسیدگی قرار میدهد.
ج: موضوعات دو فوریتی پس از ملاحظه معاون اول و دستور وی مبنی بر تائید دو فوریتی بودن آن از طریق دفتر هیأت دولت، حتی الامكان 24 ساعت قبل از تشكیل جلسة هیأت وزیران در اختیار رئیس كمیسیون مربوط و معاون حقوقی رئیس جمهور قرار می گیرد تا به هنگام طرح پیشنهاد در اولین جلسة هیأت وزیران، نظرات خود را مطرح نمایند.
د: پیشنهاد آنی، با تشخیص رئیس جلسه هیأت دولت در هنگام تشكیل هر یك از جلسات قابل طرح است.
تبصره - در موارد ضروری به تشخیص دفتر هیأت دولت، مراكز و مؤسسات پژوهشی وابسته به دستگاه های ذیل قوه مجریه مكلفند در زمینه ارزیابی پیشنهادها از جمله ارزیابی تأثیرات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیستی، مطالعات و تحقیقات مورد نظر را انجام دهند یا ظرفیت استفاده از پژوهشگران خود را به صورت موقت در اختیار دفتر هیأت دولت قرار دهند. دفتر هیأت دولت با هماهنگی بنیاد ملی نخبگان از ظرفیت نخبگان جهت بررسی و پیشبرد موضوعات مطروحه در دولت استفاده خواهد نمود.
ماده 25 - نتیجه بررسی كمیسیون‌ها به ترتیب وصول به دفتر هیأت دولت و با تفكیك نوع دو فوریتی، فوری، عادی در دستور هیأت وزیران قرار می گیرد.
در صورتیكه كمیسیون‌ها مطابق اصل 138 اجازه تصویب داشته باشند، متن مصوب از طریق معاون اول به تائید رئیس جمهور میرسد تا پس از تائید جهت ابلاغ به دفتر هیأت دولت فرستاده شود.
ماده 26 - اعضاء هیأت دولت می توانند هنگام بررسی پیشنهادشان در كمیسیون‌های دائمی و ویژه با حق رای حضور یابند و در مواردی كه كمیسیون‌های مزبور لازم بدانند موظف به شركت هستند. همچنین كمیسیون‌ها باید هر یك از اعضاء هیأت دولت را كه پیشنهاد یا موضوع دستور با وظایف آنها مربوط میشود به كمیسیون دعوت كنند.
در صورت دعوت كمیسیون و عدم حضور دعوت شدگان، مصوبه كمیسیون از لحاظ بررسی در كمیسیون قطعی تلقی میشود و پیشنهاد دهنده فقط می تواند نظرات خود را در جلسه هیأت دولت مطرح نماید.
ماده 27 - دفتر هیأت دولت، دستور جلسات هیأت دولت را طبق نظر معاون اول بصورت هفتگی تنظیم می كند و دستور هفتة بعد را حداكثر در پنجشنبه هفتة قبل از آن به اطلاع اعضاء هیأت دولت میرساند. گزارش‌ها و مسائلی كه به نظر وزراء و معاونان رئیس جمهور لازم است در هیأت وزیران طرح شود به اطلاع رئیس جمهور یا معاون اول میرسد تا در صورت تائید و با رعایت سازوكار ماده ( 22 ) این آیین نامه در موقع مناسب در جلسه مطرح گردد.
ماده 28 - توضیح گزارش كمیسیون‌ها در هیأت دولت با رئیس كمیسیون‌ها یا نائب رئیس یا یكی از اعضاء كمیسیون خواهد بود. پس از توضیح، عندالاقتضاء، پیشنهاد دهنده دلایل و ضرورت تصویب پیشنهاد را بیان می كند. در مورد موضوعات عادی، پس از اظهارنظر سه موافق و سه مخالف رأی گیری می شود. در صورتیكه پیشنهاد موافقی نداشته باشد، مخالفان و اگر مخالفی نداشته باشد، موافقین بنا به تشخیص رئیس جلسه می توانند اظهار نظر كنند. چنانچه به تشخیص رئیس جلسه اظهارنظر دیگر اعضاء هیأت دولت نیز ضرورت داشته باشد، مذاكرات تا اعلام كفایت آن از طرف رئیس، ادامه می یابد.
فصل چهارم: تنظیم و ابلاغ مصوبات
ماده 29 - تصمیمات نماینده یا نمایندگان ویژه موضوع اصل 127 قانون اساسی به دفتر هیأت دولت ارسال می شود.
تبصره ‌ـ‌ تفویض اختیار دو‌لت، موضوع اصل (127) قانون اساسی به نماینده یا نمایندگان و‌یژه رییس جمهور محدو‌د به امور اجرایی است.
ماده 30 - مصوبات هیأت وزیران و كمیسیون‌های موضوع اصل 138 قانون اساسی، در صورتیكه صرفاً حق یا تكلیف برای وزارتخانه ها، سازمان‌ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت ایجاد نماید. ولو آنكه در روزنامه رسمی منتشر نشده باشد و یا منتشر نشود، همچنین مصوبات طبقه بندی شده (محرمانه - خیلی محرمانه - سری - بكلی سری) از تاریخ ابلاغ به وزارتخانه یا سازمان دولتی كه مصوبه به عنوان و خطاب به آن صادر شده است، لازم الاجرا است.
تبصره - مصوباتی كه علاوه بر دستگاه‌های اجرائی و كاركنان آن برای سایر مردم حق و تكلیف ایجاد می نماید، 15 روز پس از انتشار در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران لازم الاجرا است، مگر آنكه در خود مصوبه زمان یا كیفیت خاصی برای اجرای آن پیش بینی شده باشد.
فصل پنجم: لوایح و دفاع از آنها
ماده 31 - لوایح با توجه به ماده 88 آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی به امضاء مشترك رئیس جمهور و وزیر یا وزراء یا روسای دستگاه‌های مربوط می رسد و از طریق معاون ‏امور مجلس رییس جمهور تقدیم مجلس می گردد.
ماده 32 - نمایندگان دولت جهت دفاع و اظهارنظر در مورد لوایح و طرحهائی كه مشخصاً به حوزه مسئولیت هر یك از اعضاء دولت ارتباط دارد، با توجه به آئین نامه داخلی مجلس، وزیر مربوط یا معاون پارلمانی وی و یا مسئول اجرائی یا رئیس سازمان دولتی ذیربط می باشند، كه در هر مورد صرفاً بیانگر نظرات دولت خواهند بود. در خصوص لوایح تقدیمی دولت، هیچ یك از مقامات و نمایندگان دستگاههای اجرائی كه هنگام بررسی لوایح در كمیسیونها و جلسات علنی مجلس حضور می یابند مجاز به مخالفت با مفاد لایحه دولت نخواهد بود.
ماده 33 - چنانچه لایحه یا طرحی به چند دستگاه مربوط باشد. نمایندگان دستگاه‌های مذكور صرفاً در صورتیكه اظهاراتشان در جهت نظر دولت باشد می توانند با توجه به مقررات آئین‌نامه داخلی مجلس، در مورد طرح یا لایحه مربوط اظهارنظر نمایند در غیر اینصورت نماینده دستگاهی كه با نظر دولت هماهنگی دارد بعنوان نماینده دولت صحبت خواهد كرد.
ماده 34 - معاون ‏امور مجلس رییس جمهور طرحهای قانونی را بطور منظم به اطلاع رئیس جمهور، اعضاء دولت و دفتر هیأت دولت خواهد رساند، تا در صورتی‌كه كمیسیون مربوط دولت هر یك از طرح‌های مزبور را اساسی و مهم تشخیص دهد پس از بحث درباره آن گزارش كمیسیون را كه شامل نظریه و خلاصه ای از استدلالات و نیز بار مالی طرح است در هیأت دولت مطرح نماید. در این موارد نظر دولت توسط نماینده یا نمایندگان دولت به مجلس شورای اسلامی ارائه می شود. در مورد طرحهای دو فوریتی و سه فوریتی گزارش لازم مستقیماً توسط معاون ‏امور مجلس رییس جمهور تنظیم و جهت اتخاذ تصمیم به دولت ارائه خواهد شد.
تبصره 1 - در صورتی كه نظرات دولت در خصوص طرح‌های قانونی، حداكثر تا یك روز قبل از رسیدگی در جلسه علنی مجلس اعلام نگردد، معاون امور مجلس رییس جمهور پس از هماهنگی با رییس جمهور یا معاون اول و وزیر مربوط و رؤسای دستگاه‌های ذی ربط، نسبت به اعلام نظر دولت از طریق مقتضی به مجلس شورای اسلامی اقدام می نماید.
تبصره 2 - هنگام بررسی طرح‌های قانونی در جلسه علنی مجلس، در مواردی كه دولت یا رئیس جمهور نظر مشخصی دارند، هیچ یك از نمایندگان دولت نمی توانند بر خلاف نظر دولت یا رئیس جمهور صحبت كنند.
ماده 35 - هماهنگی اظهارات نمایندگان دولت در مورد طرح‌ها و لوایح در جلسات علنی مجلس (به‌نحوی كه اظهار نظری خلاف نظر دولت صورت نگیرد) با معاون ‏امور مجلس رییس جمهور می باشد.
ماده 36 - در صورتیكه به هر دلیل مسئول یا مسئولان ذیربط حضور نداشته باشند، نمایندة دولت در دفاع و اظهار نظر نسبت به لوایح و طرح‌های مربوط، معاون ‏امور مجلس رییس جمهور خواهد بود.
ماده 37 - در دفاع از لوایح برنامه ای، بودجة سالیانه و اصلاحیه و متمم بودجه، رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی كشور بعنوان نماینده دولت و هماهنگ كننده نظرات اعضاء دولت صحبت خواهد كرد.
ماده 38 - با توجه به ماده 56 آئین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی تقاضای دستگاه‌ها برای ارجاع لایحه طبق اصل 85 قانون اساسی به كمیسیون‌های مجلس، موكول به تصویب هیأت وزیران می باشد.
ماده 39 - تشخیص قید فوریت برای لوایح تقدیمی و قید اهمیت برای لوایح متضمن عهود، مقاوله نامه ها، قراردادها، موافقتنامه های بین المللی و نیز تقاضای سلب فوریت از لوایح با تصویب هیأت وزیران و در موارد فوری با رئیس جمهور خواهد بود.
ماده 40 - استفسار از شورای نگهبان توسط دستگاهها با هماهنگی رئیس جمهور صورت خواهد گرفت.
ماده 41 - تقاضای تشكیل جلسه غیرعلنی مجلس شورای اسلامی توسط هر یك از وزراء باتوجه به اختیاری که رئیس‌جمهور مطابق اصل 134 قانون اساسی در جهت هماهنگ ساختن تصمیم‌های وزیران دارد، با اطلاع مقام ریاست جمهوری صورت می‌گیرد.
فصل ششم: مصوبات و لوایح معوقه
ماده 42 - در صورت تغییر یا تعیین دولت جدید فهرستی از لوایح دولت قبل كه به مرحله تقدیم به مجلس نرسیده و نیز لوایحی كه تقدیم مجلس شورای اسلامی شده است توسط معاون ‏امور مجلس رییس جمهور تنظیم و جهت تصمیم گیری نهائی در دولت جدید مطرح خواهد شد. در ابتدای هر دوره قانونگذاری نیز در خصوص لوایح و طرح‌های معوقه دوره قبل مجلس (موضوع ماده 60 آئین‌نامه مجلس شورای اسلامی) به همین ترتیب عمل خواهد شد.
ماده 43 - دفتر هیأت دولت فهرست مصوباتی را كه در دولت قبل یا كمیسیون‌های آن به مرحله ابلاغ نرسیده است تنظیم و جهت تصمیم گیری نهائی در دولت جدید به نظر معاون اول خواهد رساند.
ماده 44 - چنانچه ادامه سیر مراحل لازم مربوط به مصوبات و لوایح موضوع مواد 42 و 43 این آئین‌نامه به تصویب دولت جدید برسد، اقدامات لازم توسط مراجع مذكور در این آئین‌نامه معمول خواهد شد و در غیر اینصورت لایحه و تصویب نامه ای كه به مرحله تقدیم با ابلاغ نرسیده است جهت بررسی مجدد به وزارتخانه مربوط ارجاع می گردد و لوایح تقدیمی، از مجلس پس گرفته می شود.