متن کامل سخنرانی در جلسه با وزیر و معاونین وزارت صنعت، معدن و تجارت

-

شناسه خبر: 82320 -

دوشنبه 22 ارديبهشت 1393 - 13:16

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا و نبینا محمد(ص) و آله الطاهرین و صحبه المنتجبین
قبل از هر چیز ایام میلاد با سعادت مولای متقیان حضرت علی(ع) را تبریک می‌گویم. خداوند به ما توفیق بدهد پیرو مسیر راه حق او باشیم که اگر بتوانیم شیعه و پیرو و راهرو راستین مسیر حق و عدل مولایمان امیرالمؤمنین باشیم، قطعاً سعادت دنیا و آخرت ما تضمین می‌شود. اولین نکته‌ای که می‌شود از زندگی مولا(ع) آموخت، کار و تلاش بی‌وقفه ایشان و در اختیار گذاشتن ثمره آن کار و تلاش در راه رفاه مردم بوده است. در طول مدتی که مولا(ع) فرصت بیشتری داشتند - بعد از رحلت پیامبر عظیم‌الشأن اسلام(ص) - شما می‌بینید چه قدر چاه‌های آب، وجود دارد که به دست امیرالمؤمنین(ع) حفر شده است و همین امروز هم از این چاه‌های آب دارد استفاده می‌شود. آب بسیار گوارایی دارد و اصلاً آن منطقه، منطقه چاه‌های امیرالمؤمنین(ع) است. این راه را امیرالمؤمنین(ع) به ما نشان می‌دهد و الا در کنار خانه امیرالمؤمنین(ع) هم مسجد پیامبر(ص) بود، می‌توانست برود به عبادت خدا بپردازد و احکام اسلام را برای عده‌ای بیان کند. البته امیرالمؤمنین این کارها را می‌کرد. امیرالمؤمنین بعد از رحلت رسول خدا(ص) قرآن را با تفسیر خودش نوشت که مبین احکام خدا و اسلام بود. امیرالمؤمنین بزرگ‌ترین عبادت کننده بود، اما در عین حال بزرگ‌ترین تلاشگر اقتصادی هم بود.
با این کار امیرالمؤمنین(ع) می‌خواهد به ما بیاموزد که اگر ما رشد، توسعه و رفاه اجتماعی می‌خواهیم برای این کار باید آستین‌ها را بالا بزنیم، زحمت را به جان بخریم و در حد همه توانمان تلاش کنیم. امیرالمؤمنین(ع) وقتی چاه می‌کندند و به آب می‌رسید و آب جاری می‌شد، حمد خدا به جای می‌آورد و روایتی است که دو رکعت نماز شکرانه به جای می‌آورد و می‌گفت قلم و کاغذ بیاورید و آن چاه را برای فقرای شهر مدینه وقف می‌کرد.
چقدر لذت بخش است انسان یک کار تولیدی آن هم برای بهترین منبع انجام، چون آن زمان چیزی بالاتر از آب نبود. همین الان در کشور خودمان هم بالاترین مایه حیات و مهم‌ترین مسئله ما باز هم مسئله آب است. و وقتی به ثمر می‌رسید آن را برای فقرا، مردم و مستمندان وقف می‌کرد. همین درس از امیرالمؤمنین برای ما کافی است که ما امروز وارد صحنه شویم.
کشور ما این همه معادن دارد که 68-70 نوع است در تمام استان‌های ما هم یک نوع معدن وجود دارد، حالا یا ساختمانی است یا فلزی است. معادن مختلفی در کشور ما و در استان‌های مختلف وجود دارد و همه اینها را می‌توانیم فعال کنیم. در کنارش هم وقتی معدنی اکتشاف و بهره‌برداری می‌شود صنایع هم می‌آید و در کنار دستش قرار می‌گیرد. تا جایی که می‌توانیم باید صنایع آن را هم ایجاد کنیم که ارزش افزوده‌اش هم مال خودمان باشد، ولی حالا اگر موردی هم هنوز آماده نیست، آن ماده را معدنی صادر می‌کنیم.
در کشوری که دارای این همه معادن است، کشوری با این همه تأسیسات صنعتی - به هر حال از 100 سال پیش صنعت در این کشور فعال است. بخش‌های مختلف، کارخانه‌ها، تأسیسات و بنگاه‌های مختلف فعال هستند - بهره‌وری ما کم است. ما اگر در آنچه داریم بهره‌وری را بالا ببریم، رشد و توسعه کشور ما کاملاً متحول خواهد شد. یک آقایی متخصص همین صنعت، از اروپا به ایران آمده بود - چند سال پیش - از یک سری کارخانه‌ها بازدید کرده بود، از او سوال کرده بودند که چطور دیدید؟ گفته بود: صنعت ایران به این می‌ماند که شما پشه‌ای را می‌خواهید جابه‌جا کنید، بعد قطار بزرگی را با یک لوکوموتیو عظیم آورده‌اید و این پشه را داخل لوکوموتیو گذشته‌اید که جا به جا کنید؛ یعنی این همه ظرفیت در کشور ما وجود دارد اما درست استفاده و بهره‌برداری نمی‌شود.
یک نفر بیاید بگوید ما چگونه بهره‌وری را می‌توانیم بالا ببریم؟ این اولین قدم است. سهم بهره‌وری ما در طول 40 سال گذشته چقدر بوده است؟ 10-11 درصد سهم بهره‌وری در 40 سال گذشته بوده است. در حالی که در چین سهم بهره‌وری در این مدت بالای 35 درصد بوده است؛ 36-37 درصد بوده است. در هند و کره بهره‌وری 26-25 درصد است. ما هم که در قانون برنامه آورده‌ایم که بهره‌وری ما باید به سمت 33 درصد برود. رشد بهره‌وری خیلی مهم است. مهمترین مسئله ما در صنعت بهره‌وری است. من هم از آقای مهندس نعمت‌زاده و هم از همکاران گرامی‌شان و از همه عزیزانی که امروز برای گفتن خسته نباشید و خدا قوت خدمتشان رسیدیم خواهش می‌کنم که استراتژی صنعت را لااقل برای امسال و سال آینده روی کاغذ بنویسید. استراتژی ما چیست؟ چه کارهایی برای ما اولویت دارد؟ چه کار بکنیم؟ آن نقطه‌ای که در بخش صنعت نقطه کلیدی است کدام است؟
ما الان سیاست‌های اقتصاد دانش بنیان را هم داریم، سیاست‌های اقتصاد مقاومتی هم ابلاغ شده و الان در اختیار ماست. سال هم که سال اقتصاد و فرهنگ است، باید همه تلاش کنیم. در بخش صنعت و معدن استراتژی چیست؟ حالا تجارت مقوله دیگری است. اما در بخش صنعت و معدن اگر تولید ما می‌خواهد حرکت کند، اگر می‌خواهیم به رشد قابل قبول برسیم چه باید بکنیم؟ همان‌طور که گفتند رشد حداقل منهای 8/5 در سال 91 بوده، حالا بالاتر از این هم ما داریم، بانک مرکزی مقداری از این هم بالاتر می‌گوید، در حدود منهای 6 است. حالا آمار سال 92 را به ما نداده‌اند که ببینیم به کجا رسیده؟
در سال 93 ان‌شاءالله و به حول و قوه الهی ، قول و وعده ما به مردم رشد مثبت است. ما باید رشد مثبت داشته باشیم. در این رشد یک بار و بخش بزرگ بر دوش صنعت و معدن است. البته اشتغال هم بدون رشد امکان ندارد، اگر می‌خواهیم اشتغال ایجاد کنیم با این رشد اتفاق می‌افتد. امسال سال پشت سر گذاشتن رکود است. الان نزدیک 2 ماه از سال گذشته است، ما باید این حرکت را سرعت ببخشیم و رونق باید آغاز شود.
رونق هم باید از همین جاها شروع شود یعنی از بخش صنعت، معدن و کشاورزی، بعد هم در بخش خدمات تا این که بتوانیم در همه جا شاهد رونق در این کشور باشیم.
وضع اشتغال ما در در طول 7-10 سال گذشته وضع بسیار بدی است. از سال 84 تا سال 92 تقریباً اشتغال رشد قابل ملاحظه‌ای ندارد. شما وقتی به سال 84 نگاه می‌کنید، حدود 20 میلیون نفر مشغول به کار هستند. به سال 91 هم که می‌رسید این رقم به 20 میلیون و 600هزار نفر می‌رسد. در سال 92 افزایش قابل ملاحظه‌ای دارد. حدوداً 21 میلیون و اندی می‌شود (36/21) که حرکت نسبتاً قابل قبولی داریم؛ اگر این حرکت ادامه پیدا کند و پایدار باشد. چون الان این آمار هم منتهی می‌شود به آن هفته‌ای که آمار گرفته شده است. معمولاً می‌گویند آمار اشتغال تاریخ فلان منتهی به فلان هفته اینقدر است، آن هم با محاسبات اشتغالی که می‌شود. آن اشتغالی که مد نظر ماست، نیست؛ یعنی اشتغال پایدار مولدی که دائمی هم باشد. فرد باید لااقل هفته‌ای 3-4 روز کار کند نه اینکه هفته‌ای چند ساعت شاغل باشد.
پس وضع اشتغال خوب نیست و کلاً وضعش تقریباً ثابت است. حرکتی نبوده است. در صنعت که می‌آییم وضع خیلی بدتر می‌شود. در صنعت هم اشتغال پایین آمده است. در سال های اخیر حدود 500 هزار شغل کم شده است، نه اینکه افزایش پیدا نکرده بلکه در بخش صنعت کاهش پیدا کرده است. چرا؟ به هر حال یک سری واحدها خوابیده، یک سری افراد شغلشان را از دست داده‌اند، ورشکستگی بوده، مسائل دیگری بوده، چند هزار واحد کوچک و بزرگ و متوسط خوابیده‌اند.
بعد از بهره‌وری دومین قدمی‌ که باید بردارید در مورد همین صنعت موجودی است که خوابیده و فعال نیست. شما آمار دارید که چقدر از صنایع ما و بخش‌های تولیدی فعال نیست. حالا آنهایی که ناقص است را تکمیل و فعال کنیم. اما اولاً اینهایی که موجود است چقدر از ظرفیت‌شان را دارند کار می‌کنند؟ آنکه 100 درصد کار می‌کند با چه بهره‌وری کار می‌کند؟ یعنی چقدر هزینه پرداخت می‌کنیم؟ هنر ما این است که هزینه را پایین و کیفیت را بالا ببریم. تمام هنر در این بخش است. یک نمونه این است که مصرف انرژی پایین بیاید. ما باید شدت مصرف انرژی را مهار کنیم. الان خوشبختانه وزارت نفت آماده است در هر بخش صنعتی که بخواهد شدت مصرف انرژی را پایین بیاورد، مصرف گاز و برق را کم کند، سرمایه گذاری کند و از همان محل صرفه جویی که انجام می‌گیرد باز پرداخت شود. بیایم از این فرصت استفاده کنیم، این کار خیلی برای کشور ما مهم است. اگر جایی ما اصلاحی انجام دهیم که مصرف گاز 30-50 درصد کاهش پیدا کند، هزینه‌های خود تولید کننده هم کاهش پیدا کرده است. برای آن هم بسیار مهم است.
این یک طرف که ما هزینه را پایین بیاوریم. حالا در مورد کدام کارخانه، کدام معدن، چه باید کنیم؟ اینها کارهای تخصصی شماهاست، که چگونه هزینه را پایین بیاوریم؟ از آن طرف کیفیت محصول را باید بالا ببریم. حتماً اگر می‌خواهید کیفیت بالا برود و در مسیر توسعه برویم، باید یک بخش از آن صادراتی باشد. محصولی که صادر نشود فایده ندارد، بازار رقابت را حس نمی‌کند، نمی‌تواند کاری کند، اصلاً نمی‌داند در دنیا چه خبر است. تکنولوژی و رشد تکنولوژی را حس نمی‌کند. مگر ما می‌توانیم بهره‌وری را بالا ببریم بدون اینکه فناوری جدید بیاید؟ اصلاً نمی‌شود. اگر بنا باشد کارخانه ما اینجا تولید کند و در همین استان و استان مجاور بفروشد، چه می‌داند در دنیا چه خبر است؟ محصولش باید به دنیای رقابت برود.
اصلاً خداوند رشد بشر را در همین رقابت قرار داده است. اگر رقابت نبود این محصولات اصلاً کیفیت و رشد پیدا نمی‌کرد. همین سرعت زنجیره‌ای که شما می‌بینید با این سرعت کار می‌کند به خاطر رقابت است. برای اینکه اگر محصولات شما کم باشد نمی‌تواند رقابت کند. شما در خودرو هم اگر می‌خواهید قیمت را پایین بیاورید یک راهش این است؛ اولاً خوروی ما باید رقابتی شود. اینکه شما می‌بینید مصرف سوخت در خودروی ما 2 برابر مصرف سوخت در کشورهای پیشرفته است، اگر این را رقابتی کنید، مجبورش کنید که 30 درصد این محصولات باید در سال دیگر در بازار برود و رقابت کند، مگر می‌تواند عوض نکند؟ مگر می‌تواند تغییر ندهد؟ مگر کسی از او می‌خرد؟ مگر با این کیفیت مصرف سوخت کسی این ماشین را اصلاً می‌خرد؟ مجانی هم به کسی هدیه بدهید برنمی‌دارد. شما این ماشین را به اروپا ببرید و مجانی هدیه بدهید، اگر کسی برداشت؟! به درد نمی‌خورد. برای اینکه دو سال سوار شود باید 2 برابر پول این ماشین پول سوخت بدهد.
پس ما باید در بازار رقابت برویم، باید سراغ کیفیت محصول برویم، باید سراغ پایین آوردن هزینه برویم. همه تلاش و کمک کنیم. ما اگر واقعاً می‌خواهیم بر بیکاری فایق شویم، باید برنامه‌ریزی برای اشتغال یک میلیون نفر در سال انجام دهیم. اگر می‌خواهیم موفق شویم باید از یک میلیون نفر هم بالاتر برویم. چون ما حدود 8-9 سال دیگر با همین روند بین 10-11 میلیون بیکار خواهیم داشت. اگر می‌خواهیم مهار کنیم و وضع ما وضعی شود که ان‌شاءالله لااقل در بحث بیکاری تک رقمی‌شویم راهش این است که در سال حداقل یک میلیون شغل ایجاد کنیم.
اکثر افرادی که الان شغل می‌خواهند تحصیل کرده هستند. الان وضع اشتغال ما در افراد کم سواد و بی‌سواد خیلی خوب است. همه آمار این را می‌گوید، آنجایی که آژیر خطر روشن است متعلق به افراد فارغ التحصیل دانشگاه‌هاست. از دانشگاه با گرایش‌های مختلف فارغ التحصیل می‌شود و وارد جامعه می‌شود. آن شغل‌های پایینی را نمی‌خواهد چون هم برایش جاذبه ندارد و با تحصیلات و شخصیتش همخوانی ندارد. شغل‌هایی که او می‌خواهد الان وجود ندارد، آماده نیست. پس ما باید یک حرکت سریع را آغاز کنیم.
الان یک مشکلی که در بخش صنعت و معدن وجود دارد، یک بخش از آن، بخش سرمایه در گردش است. برای این باید راه حل پیدا کنیم. پیشنهاد این بود که ما به بخشی از بانک‌ها کمک کنیم. بعضی جاها صندوق با استفاده از ریال، در صحنه بیاید. اینها همه به نظر من درست است. معوقاتی که الان بانک ها دارند، بررسی کنیم. خود این وزارتخانه با اتاق بازرگانی و بانک مرکزی بررسی کنند. عده‌ای از این افرادی که معوق دارند مقصر هستند، پول را در جای دیگر برده‌اند، با این افراد باید برخورد شود.
یک عده‌ای هم هستند که گرفتار شده‌اند. یعنی یک پولی گرفته برای کارخانه‌ای، حالا به علت تحریم، قیمت ارز، تورم و مسائلی که پیش آمده گرفتار شده است. به آن فردی که مقصر نیست کمک کنیم و راهی پیدا کنیم. آن کس که مقصر است با او قاطعانه برخورد شود. هم آنها نجات پیدا کنند و هم بانک‌های ما نجات پیدا کنند. الان مشکل دو طرفه شده است و ما باید بتوانیم شرایطی که صنعت دارد را سامان بدهیم.
البته اینجا پیشنهاد شد که از سپرده‌های قانونی استفاده کنیم. اینها همه پشنهادهایی است که می‌شود روی آنها کار و بحث کرد. اینکه در دولت یک جلسه خاص برای این کار بگذاریم حتماً این کار را می‌کنیم و یک جلسه ویژه می‌گذاریم. شما جمع بندی کنید همه مواردی که همین امروز مانع بهبود فضای کسب و کار ماست. در همین آمارهایی هم که شما نشان دادید و با کشورهای مختلف مقایسه کردید، وضع ما وضع خوبی نبوده است. از 170 کشور ما آخرهای لیست هستیم، که قابل قبول نیست.
ما باید فضای کسب و کار را بهبود ببخشیم. خود آن قانونی که برای بهبود فضای کسب و کار است را اجرایی و عملیاتی کنیم یا هر کاری که در این فضا لازم است، انجام دهیم. موانعی که وجود دارد، خیلی از مقررات دست و پاگیری که وجود دارد را به عنوان پیشنهاد مطرح کنید، ما در دولت جلسه می‌گذاریم و بحث می‌کنیم تا اینها رفع شود. همچنین تسهیلاتی که می‌شود از طریقی به اینها تعلق بگیرد یا همه این پیشنهادیی که شما در این جلسه مطرح کردید، یا راه حل‌های دیگری که وجود دارد.
به هر حال یک کارخانه دار ممکن است امروز چیزی برای گرو گذاشتن نداشته باشد، اما بانک می‌بیند اگر تسهیلاتی را در اختیار کارخانه بگذارد این محصول را تا 6 ماه دیگر دارد. همان محصول آینده‌ می‌تواند مبنا برای ارائه تسهیلات به او باشد. یا ماده اولیه آورده و انبارش پر از ماده اولیه است، همان ماده اولیه که آورده به عنوان تضمین برای ارائه تسهیلات شود. ما برویم راه‌حل‌های مختلف برای آن پیدا کنیم که هم بانک مطمئن باشد و بتواند این سرمایه را در اختیار بگذارد، هم بانک را تقویت کنیم؛ چه از آن راه‌هایی که شما گفتید، چه از طرق دیگری که ما داریم.
اگر می‌خواهید مردم کالای خوب داشته باشند، باید کارخانه‌های دیگر به میدان بیایند تا رقابت درست شود و کالا خوب شود. اگر می‌خواهید کالا ارزان شود باید تولید بالا برود. برای اینکه جنس ارزان شود باید تولید بالا برود. عدد که بالا رفت شما برای هر کدام اگر 3 درصد هم سود ببرید چون عدد بالاست، سود کل برایش کافی است. اگر عدد پایین باشد شما 100 درصد هم سود ببرید به درد نمی‌خورد، چون عدد قابل ملاحظه‌ای نیست. پس ما باید هم در کیفیت و هم در کمیت رشد دهیم و بتوانیم اینها را به هم نزدیک کنیم و کاری کنیم که این معضلات حل و فصل شود و بهره‌وری را بالاببریم.
در معادن هم نیاز به حرکت بسیار خوبی داریم. نباید این‌گونه باشد که هر کسی به عنوان اینکه اینجا معدنی است به دلایلی به اسم خودش کند و کاری هم انجام ندهد. زمان‌ها را باید کوتاه کنیم؛ زمان کوتاهی در اختیار آن طرف است یا می‌رود سرمایه گذاری می‌کند به استخراج می‌رسد یا نمی‌تواند و کارش این نیست، سرمایه و توانش را ندارد. بیخود معادن را معطل نکنیم. این هم اگر مقرررات، آیین‌نامه و مصوبه‌ای می‌خواهد تدوین کنید و بیاورید تا در دولت بتوانیم تصویب کنیم.
حرف اساسی من در محضر شما این است که امسال سال رونق است و از اینجا باید شروع شود. یعنی صنعت و معدن باید پیشرو باشد. بگویند ما این پنج مشکل را داریم، اینها را حل می‌کنیم که رونق و رشد ایجاد شود. صنعت و معدن اگر فعال شوند، خیلی می‌توانند در زمینه رشد اثراتی خوبی بگذارند.
در بعضی از بخش‌ها هم الان برنامه‌هایی که داریم خوب است در مثلاً در نفت و گاز برنامه‌ها کارهایی که دارد انجام می‌گیرد، قابل قبول است و همان نکته‌ای که می‌گفتند بخشی از تولید ما به خاطر کمبود گاز دچار مشکل بوده، ان‌شاء‌الله امیدواریم امسال رفع یا خیلی کم شود. این 100 میلیون متر مکعب گازی که امسال اضافه می‌شود و سال بعد هم 100 میلیون متر مکعب گاز دیگر دو مرتبه اضافه می‌شود، حرکت بسیار خوبی است و کمک بسیار خوبی به بخش تولید می‌کند؛ مخصوصاً تولیدهایی که انرژی بر هستند. بیشتر تولیدها هم به این سمت می‌رود. چون یکی از راه‌های پیشرفت ما استفاده از مزیت‌های نسبی کشور است. چون می‌خواهیم با دنیا رقابت کنیم و یکی هم آن صنایعی است که انرژی بر است. ما هرجا می‌رویم می‌بینیم در این صنایع هم سرمایه‌گذاری می‌شود، هم تلاش می‌شود.
در استان‌های جنوبی رفتیم دیدیم همه دنبال این کار و نیازهایی هستند که ما داریم. یعنی بخشی از سرمایه هم نیاز ماست. ما در برق نیاز داریم که تولید برق را بالا ببریم و برای این کار دارد تلاش می‌شود. در آب نیاز داریم. باید تولید آب را بالا ببریم. در بخش‌های جنوبی، که کنار ساحل دریاها هستیم باید در آب‌شیرین‌کن حرکت سریع‌تری داشته باشیم. غیر از این چاره‌ای نیست. به هر حال نزولات و رحمت آسمانی خداوند متفاوت است. بعضی سال‌ها خداوند لطف و محبت می‌کند، بعضی سال‌ها کمتر است. ما نمی‌توانیم همیشه متکی به نزولات باشیم. چون در کشوری زندگی می‌کنیم که خشکسالی هم اضافه شود خشک اندر خشک می‌شود و وضع کشور بدتر می‌شود. ما باید برای تأمین آب به فکر باشیم. پس در برخی از امور و صنایع نیاز ضروری و حیاتی کشور ماست. در برخی موارد مزیت‌های کشور ما است که ما را وادار می‌کند. بحمدلله ما جای خوبی قرار گرفته‌ایم؛ منطقه‌ای که به شرق و غرب راه داریم. در شمال به آب دسترسی داریم، در جنوب به آب‌های آزاد دسترسی داریم. اطراف ما جمعیت‌های زیادی هستند. زمینه‌های صادرات بسیار خوبی وجود دارد. در عراق، افغانستان، کشورهای شمالی و در جنوب و این‌ها همه شرایطی است که ان‌شاءالله زمینه را برای یک حرکت سریع‌تر و تندتر آماده می‌کند.
در بخش تجارت هم من یک کلمه اشاره می‌کنم. شرایط امروز ما به‌گونه‌ای است که هرچه می‌خواهیم وارد کنیم. الان شرایط مناسب‌تری داریم. با شرایطی که بعد از مذاکرات ژنو ایجاد شده، شرایط بانکی برای بخش خصوصی و دولتی مناسب‌تر است. سابق بر این ما باید همه پول را آماده می‌کردیم، 100 درصد ارز را آماده می‌کردیم و در اختیار می‌گذاشتیم، الان این‌طور نیست. با درصد کمی LC باز می‌شود، جنس وارد می‌شود، بعد پول پرداخت می‌شود. شرایط، شرایط بسیار خوبی است. بانک مرکزی کاملاً آماده همکاری است، همکاری می‌کند به ویژه در خرید کالاهای اساسی، سرعت در خرید آنها، چه آن کالاهایی که شما باید بخرید و چه آن کالاهایی که جهاد کشاورزی، فرق نمی‌کند. چه بخش‌هایی که در دارو و تجهیزات پزشکی وزارت بهداشت و درمان باید انجام دهد، همه اینها یک سرعتی یافته که در همین هفته‌هایی که در آنها هستیم در همین اردیبهشت و خرداد بتوانیم ان‌شاءالله کالاهای بیشتری وارد کنیم که انبارهای ذخایر ما پر شود. برای اینکه شرایط دسترسی ما امروز شرایط بهتری است و از این شرایط باید استفاده و بهره‌برداری کنیم.
ان‌شاء‌الله موفق و پیروز باشید. امیدواریم شاهد یک تحول بسیار خوبی در صنعت و معدن و تجارت برای توسعه کشور باشیم. ان‌شاءالله.

شناسه خبر: 82320

- دیدارهای داخلی

- متن کامل سخنرانی

- رئیس‌جمهوری

فیلم مرتبط



اخبار برگزیده