متن کامل سخنرانی و پرسش و پاسخ در دیدار با اعضای اندیشکده‌های امریکایی

-

شناسه خبر: 81842 -

پنحشنبه 4 مهر 1392 - 07:41


بسم الله الرحمن الرحیم

در جمهوری اسلامی ایران ما شاهد یک تحول بزرگ بودیم. مردم در یک انتخابات آزاد راه اعتدال، میانه‌روی و مسیر تعامل با جهان را برگزیدند و انتخاب کردند. و این دولت متعهد به شعارها و گفتمان انتخاباتی‌اش، و همچنین مطالبات مردم ایران است.
امید ما این است که ندای تعامل سازنده با جهان که از سوی مردم ایران بلندشده با پاسخ مثبت سایر ملت‌ها و دولت‌ها مواجه شود. البته مسئلۀ تعامل با کشوری مثل امریکا که در طول سی و پنج سال گذشته با فراز و نشیب فراوانی با آن کشور مواجه بوده‌ایم بسیار سخت و پیچیده است.
اساساً می‌دانید که ایجاد اعتماد بین دو دوست قدیمی هم کار سختی است. من فکر نمی‌کنم کشوری به کشور دیگر و دولتی به دولت دیگر صددرصد اعتماد داشته باشد. اعتمادها همیشه نسبی است و به تاریخ روابط و گذشتۀ آن دو ملت و دولت و به شناخت آنها از همدیگر بستگی دارد. هر مقدار شناخت‌ها ضعیف‌تر و کمتر باشد، و هر مقدار گذشتۀ تاریخی آن ملت‌ها توأم با مشکلات، عدم اعتماد‌ها، احتمالاً تنش‌ها و تخاصم‌ها باشد، کار سخت‌تر و مشکل‌تر خواهد بود. اما اعتقاد ما بر این است که هیچ مشکلی در جهان نیست که برای آن راه حلی نباشد. حتماً راه حل وجود دارد. اما به هر حال پیچیدگی‌های خاص خودش را دارد.
معمولاً در جایی که سیاستمدارها با سختی‌های فراوان مواجه هستند، صاحب‌نظران، thinktank‌ ها و نخبگان به کمک می‌آیند. آنها هستند که بهتر می‌توانند راه را برای افرادی که می‌‌خواهند رسمی حرف بزنند و از جانب یک ملت سخن بگویند، باز کنند. امّا صاحب‌نظران با آزادی بیشتر حرف می‌زنند، بحث می‌کنند و با بحث و مباحثه‌شان راه را برای مقامات رسمی کشورها آماده‌تر می‌کنند. من فکر می‌کنم دوستی و اعتماد میان ملت‌های جهان به نفع بشریت است.
کشور من ایران در منطقۀ بسیار حساسی قرار گرفته است و دارای سابقۀ تمدنی‌کهن است. ایالات متحدۀ امریکا هم امروز یک قدرت بزرگ جهانی، و یک بازیگر تأثیرگذار است. پس بنابراین رابطه این دو ملت و دو دولت می‌تواند برای منطقۀ خاورمیانه، و برای امنیت و اعتماد در کل جهان تأثیرگذار باشد.
البته راه سخت و دشواری پیش روی ماست، اما این راه باید به صورتی ]هموار[ شود. آغاز کار شهامت زیادی نیاز است که دو طرف باید این شهامت را داشته باشند. گاهی وقت‌ها بی‌شهامتی در آغاز راه می‌تواند مشکلاتی را ایجاد کند. ملت‌های ما شهامت‌ لازم را دارند، این دولت‌ها هستند که باید از مردم و ملت‌ها بیاموزند. من امیدوارم دیدار و آشنایی امشب ما در جهت کمک به آن چیزی باشد که به نفع دو ملت، و به نفع امنیت منطقۀ حساس ما، و به نفع جهانیان خواهد بود.
آقای خزاعی:
آقای رئیس‌‌جمهور! سپاسگزارم از اظهار لطف شما و همین‌طور که استحضار دارید، مهمانان امشب از شخصیت‌های با نفوذ و باسابقه و از مقامات سابق امریکا هستند که نظرهای آنها در صحنۀ سیاسی این کشور، اندیشکده‌‌ها و سازمان‌هایی که حضور دارند، بسیار تأثیرگذار است.
با توجه به فرصتی که داریم قبل از تشریف آوردن شما من از مهمانان عزیز و دوستان محترمی که دور میز هستند خواهش کردم که چنانچه در ارتباط با همین مسائلی که اتفاقاً شما هم مطرح کردید و من هم قبل از آمدن شما به اختصار و آقای دکتر ظریف به تفصیل صحبت کردیم نظری دارند، نظرهایشان را مطرح کنند و اگر هم احیاناً سؤالی دارند که می‌تواند سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و نگاه ایران به امریکا، منطقه و جهان را تبیین بکند با شما مطرح کنند.
بنابراین میکروفن برای هر یک از مهمانان ارجمندی که در اینجا تشریف دارند باز خواهد بود. چون لیست مهمانان و سابقۀ آنان را قبلاً خدمت رئیس جمهور داده‌ایم، من از معرفی کردن خودداری می‌کنم.
گری سیک:
آقای رئیس‌‌جمهور خیلی ممنونم که امشب ما را دعوت کردید. ما واقعاً احساس افتخار می‌کنیم و به خاطر این انتخاباتی که صورت گرفت به شما تبریک می‌گوییم. یک واقعۀ بسیار خارق‌العاده‌ای بود که همۀ ما در این کشور متوجه شدیم و هم در ایران مردم این را فهمیدند.
من می‌خواهم راجع به مسئله هسته‌ای صحبت کنم چون از نظر من حقیقتاً همۀ کارها از این نقطه شروع می‌شود. خیلی مهم است که بدانیم هدف مذاکرات چه خواهد بود؟ در واقع آخر خط مذاکرات کجاست؟ زمان آن فرا رسیده که این را مشخص کنیم. یک چارچوبی باید وجود داشته باشد تا بدانیم حرکت ما به سمت آن آخر خط چگونه خواهد بود؟ من خاطرم هست که در سال 2003 ایران یک برنامه جامعی را به امریکا پیشنهاد داد، اما متأسفانه آن موقع در امریکا نادیده گرفته شد.
من فکر می‌کنم این بار واشنگتن می‌تواند چارچوب متفاوتی را ارائه بدهد و سبب شود که ما بتوانیم در این فرآیند گام به گام جلو برویم.
یکی از حضار:
اگر اجازه بدهید می‌خواهم بگویم برای ما باعث افتخار است که در حضور شما هستیم. در سمت راست و چپ شما افراد بسیار عالی نشسته‌اند که همۀ ما دور میز هر دو این افراد را خوب می‌شناسیم. ما می‌دانیم هر دو نفر شرایط ما را به خوبی درک می‌کنند. من می‌خواهم به شما بگویم که 34 سال (یک سوم قرن) شرایط سیاسی‌ای به وجود آمده که سبب شد ]روابط[ بین دو کشور سخت‌تر شود و در این شرایط هدف بسته پیشنهادی ایران باید کاملاً مشخص باشد. بنابراین من می‌‌خواهم صحبت‌های دوستم‌ گری سیک را تأیید کنم.
گری سیمور:
یادتان هست ما در سال 2005 در دفتر شما در تهران ملاقات داشتیم. آن زمان صحبت‌های خوبی بین ما رد و بدل شد و امیدوارم باز فرصتی داشته باشم در آینده این کار را انجام بدهم.
من نمی‌خواهم راجع به محتوای یک معاملۀ هسته‌ای صحبت کنم چون این کار دولت‌هاست که باید در مذاکرات انجام دهند، ولی درخصوص فرایند آن می‌خواهم صحبت کنم. همۀ کسانی که در مذاکرات 1+5 شرکت کرده‌اند در چند سال گذشته از جمله همکارم آقای آرلن و همکارم دکتر عراقچی، احساس کردیم 1+5 جای بسیار خوبی برای سخنرانی است، اما جای خوبی برای عمل نیست، چون منافع متعددی وجود دارد.
بنابراین نظر من این است که اگر دنبال یک معامله سیاسی هستید واقعاً باید ساز و کاری را ایجاد کنید که امریکا و ایران با هم بنشینند و آن معاملۀ سخت که باید به نوعی جلو برود انجام شود، بعد نتایج آن را برای بررسی بیشتر به 1+5 ارائه کنند.
من شک ندارم که وزرای امور خارجه هر دو طرف توانمندی کافی برای این کار را دارند تا بعد بتوانند 1+5 را راهنمایی کنند. بنابراین نه تنها در سطح وزرا بلکه در سطح کاری هم باید جزئیات زیادی را متخصصین دو کشور با هم حل و فصل کنند. ما وقتی در دولت بودیم می‌توانستیم این کار را انجام بدهیم ولی آن زمان فرصتش پیش نیامد و امیدوارم الان پیش بیاید.
یکی از حضار:
متشکرم آقای سفیر! متشکرم آقای رئیس جمهور! به خاطر فرصتی که به من دادید که در یک زمان بسیار مهمی صحبت کنم.
من می‌خواهم بیانات دوست و همکارم آقای گری سیمور را در مورد اهمیت گفتمان رودر رو و مستقیم بین ایران و امریکا تکرار کنم. 1+5 آنقدر ما را جلو نبرده است و من یادم هست در گروه کاری ژنو ابتدا نمایندگان چهار کشور حضور داشتند، بعد دو تا از آنها راهشان را گم کردند و در نهایت امریکا و ایران ماندند و در آن زمان ما پیشرفت‌هایی داشتیم. بنابراین یک تجربۀ خوبی بود.
می‌خواهم بگویم همۀ ما که میدانیم حل و فصل مسئله هسته‌ای خیلی حیاتی و مهم است، از نظر شما آیا زمانش رسیده که در سطح دو جانبه راجع به مسائل دیگر هم بحث شود. از جمله آن مسائلی که در قلب من جای بسیار گرمی دارد، به عنوان مثال مسئله افغانستان که می‌دانم برای آقای ظریف و آقای خلیل زاد هم خیلی مهم است. آیا فکر می‌کنید در کوتاه مدت این امکان وجود دارد که بتوانیم اول مذاکرات دوجانبۀ مستقیم داشته باشیم، دوم اینکه مذاکرات درخصوص مسائلی فراتر از مسئله هسته‌ای باشند داشته باشیم. متشکرم آقای رئیس‌جمهور.
یکی از حضار:
خوش آمدید به امریکا آقای رئیس‌‌جمهور! همکارانتان هم همین‌طور! موضوعی که من می‌خواهم بگویم مرتبط است با حرفهایی که تاکنون گفته شده است و هدف غایی، امید ماست که این فرصت به موفقیت تبدیل شود.
من با همۀ شما در مورد وجود یک دوستی طبیعی بین مردم ایران و مردم امریکا موافقم من فکر می‌کنم مشکلات سیاسی سر راه ما این است که چطور به آن آینده برسیم؟
من می‌خواهم در این رابطه دو نکته را بیان بکنم: اول اینکه براساس گفته‌های دولت ما و دولت جناب‌عالی به نظر می‌آید ما باید به طور ملموس و صریح پیشنهادهایی را روی میز بگذاریم. دو طرف باید این کار را انجام دهند و اساس آن باید به رسمیت شناختن نکات موردنظر دو طرف باشد.
دوم، به نظرم می‌رسد که ممکن است زیادی به مسئله هسته‌ای توجه شده است. البته که مسئلۀ هسته‌ای، مسئلۀ بسیار مرکزی و اولویت‌داری است، ولی افغانستان، سوریه، عراق، اسرائیل و فلسطین نیز همه موضوعاتی است که می‌تواند به تنهایی سبب بشود که پیشرفت حاصل در مذاکرات هسته‌ای به عقب برگردد. بنابراین به نوعی مذاکرات بین ما، که من امیدوارم سیر منظمی داشته باشد، باید جامع باشد. البته اینها نظر من است و من می‌خواهم نظر جناب‌عالی را هم بدانم.
آقای هانس:
خیلی ممنونم. همان‌طور که دیگران نیز گفتند این فرصت بسیار مغتنمی است که در نزد شما باشیم و ما هم امیدوار هستیم که این یک فرصت بسیار خوب و بزرگی برای امیدواری باشد. همه گفته‌اند که هر دو طرف باید از این فرصت به دست آمده استفاده کنند تا امید ایجاد شده را تبدیل به یک واقعیت کنند.
شما علاوه بر روند مذاکرات رسمی بین دولت‌ها و دیپلمات‌ها و سیاستمدارها، بر نقش نخبگان هم تأکید داشتید که در این پروسه خیلی مهم است از جمله think tank‌ ها، جامعه مدنی، متفکرین. به نظر شما افراد چطور می‌توانند در این پروسه وارد شوند و با هم جلسه برقرار کنند تا در کنار پروسه اصلی دیپلماتیک دولتی بتوانند به هم کمک کنند. من فکر کنم شما هم درست فرمودید و این می‌تواند مفید واقع شود، متشکرم.
جیم باج:
عصر شما به خیر. من از دانشگاه ام آی تی هستم. همیشه خوشحالیم وقتی می‌بینیم فارغ التحصیل‌های ام آی تی در کابینه‌های دولتی شرکت می‌کنند. شما این کار را کردید و به شما تبریک می‌گویم. همچنین به آقای خزاعی تبریک می‌گویم که کار خارق‌العاده‌ای انجام دادند و این گردهمایی را برگزار کردند.
من در سفرهای گذشته به تهران هم این افتخار را داشتم که به مرکز تحقیقات استراتژیک رفته و بسیاری از همکاران شما را ببینم. من هم با شما هم عقیده هستم که همه مسائل را یک شبه نمی‌توانیم حل کنیم، اما باید تمام تلاشمان را بکنیم تا حرکت به جلو سریع انجام شود. به نظر من هم این پروسه پیچیده است و خیلی‌ها در دو کشور ممکن است از آن استقبال نکنند.
بنابراین سؤال من از شما در خصوص پیچیدگی‌های بالقوه‌ای است که ممکن است در آینده بر سر مسئله هسته‌ای به وجود بیاید.
در حال حاضر براساس گزارش‌ IAA میزان سانتریفیوژها و RT2M (آی آر تو ام) بیست درصد کاهش یافته و هنوز سوخت وارد آن نشده است و همچنین تکمیل رآکتور آب سنگین اراک هم به کندی صورت می‌گیرد.
همۀ اینها البته می‌تواند یک نشانه‌ای از خودداری ایران باشد و شاید نشانه‌ای از مشکل فنی، به هر حال ما از آن استقبال می‌کنیم. افرادی در امریکا هستند که خواهان بلوکه کردن پیشرفت در روابط ما هستند. بنابراین ممنون می‌شویم که وقتی صحبت از این پیچیدگی‌ها می‌کنیم از پیش آماده باشیم و بدانیم که چه کار باید انجام دهیم. در واقع، قبل از اینکه این مسائل منفجر شود ما باید آمادگی دست و پنجه نرم کردن با آنها را داشته باشیم.
من یک سؤال فلسفی هم دارم. البته از ایرانیان نباید سؤال فلسفی پرسید ولی من می‌پرسم. من خوب درک می‌کنم شما از کجا می‌آیید. وقتی صحبت از حق ایران برای غنی‌سازی می‌کنید، درباره آن نظرات مختلفی وجود دارد. آیا این واقعیت دارد که همۀ کشورها حقوقی دارند همان‌طور که همۀ افراد شخصی حقوقی دارند، اما می‌توانند انتخاب کنند که از آن حق برخوردار باشند. مثلاً در ان‌پی‌تی همه حق دارند که یک مادۀ هسته‌ای منفجره داشته باشند، ولی کشورهایی انتخاب می‌کنند که از این حق برخوردار نباشند. بنابراین یک حقوقی هست که بعضی از کشورها می‌گویند ما می‌خواهیم داشته باشیم و یک حقوقی هست که از آن می‌گذرند. سؤال من این است که گذشت از اینجا کی صورت می‌گیرد؟
یکی از حضار:
آقای رئیس جمهور، ایران در هفته‌های اخیر، استفاده از سلاح‌های شیمیایی را از طرف هر گروهی یا فردی محکوم کرده و این بی‌شک خیلی مهم است. ولی ایران حاضر است چه کار کند تا رئیس جمهور سوریه را به اجرای هرچه سریع‌تر توافقنامه روسیه و امریکا تشویق نماید؟ نظر من این است که اگر این توافق به طور مؤثری اجرا شود می‌تواند نتایج مثبتی برای امریکا و ایران در برداشته باشد تا بتوانند راه حلی برای مسئله هسته‌ای بیابند. در غیر این صورت من فکر می‌کنم افراد بسیاری در امریکا هستند که ]روند مذاکرات را[ زیر سؤال ببرند.
خانم سوزان:
سؤال من به موضوع حقوق بشر مربوط می‌شود. وقتی که شما خودتان را کاندیدای ریاست جمهوری کردید قول دادید زندانی‌ها را آزاد کنید و قبل از اینکه وارد امریکا شوید تعدادی از زندانیان آزاد شدند. آیا قرار است زندانیان دیگری نیز آزاد شوند؟
سؤال دوم اینکه بسیاری از زندانیان به خاطر انتقاد از سیاست‌های داخلی و سیاست‌گذاری‌های بین‌المللی دولت سابق به زندان رفته‌اند. آیا هدف دولت شما این است که این روند را متوقف سازد؟
رئیس جمهور:
از بیانات و همچنین سؤالاتی که مطرح شد تشکر می‌کنم و می‌خواهم چند نکته را راجع به این موارد به عرض شما برسانم.
نکتۀ اول دربارۀ روابط ایران و امریکاست که مسئلۀ بسیار پیچیده و بغرنجی است. ما نمی‌توانیم همۀ مسائل را روی میز بگذاریم. این کار شدنی نیست. ما در اولین قدم باید اعتمادسازی کنیم و این کار یک دفعه صورت نمی‌گیرد و باید با گام‌هایی کوتاه و مطمئن در این راه قدم برداریم تا آن قدم ما را به دو قدم دیگر هدایت کند.
کاملاً درست است که در کنار مسئله هسته‌ای، مسائل منطقه‌ای هم مطرح است و آنها هم اهمیت بسیار زیادی دارد؛ مسئله سوریه، لبنان، فلسطین، عراق، افغانستان یا سایر مسائل منطقه‌ای از شمال افریقا گرفته تا یمن یا حتی مسائلی که بین خود ایران و امریکا وجود دارد.
شما می‌دانید که از آغاز انقلاب اسلامی تا امروز مسائل بسیار فراوانی بین ایران و امریکا وجود دارد، از مسائل سیاسی گرفته تا مسائل حقوقی و سایر مسائلی که بین دو کشور وجود دارد.
من فکر می‌کنم از ابتدای کار باید حساب شده پیش برویم. در این سفر قرار ابتدایی این بود که بین من و پرزیدنت اوباما ملاقاتی صورت بگیرد و بحث‌هایی مطرح شود و گفتگوهای مستقیمی صورت بگیرد. علی‌الاصول هر دو کشور با این کار موافق بودند. طرف امریکائی تمایل خودش را ابراز کرد و من هم علی‌الاصول با این کار موافق بودم، اما دیدیم در فرصت کوتاه نمی‌توانیم به گونه‌ای برنامه را تنظیم بکنیم که به یک نتیجۀ مثبت روشنی برسیم.
من فکر می‌کنم در پایان مباحثاتی که بین مقامات دو کشور وجود داشت، هر دو به یک نتیجۀ واحد رسیدیم که نتیجۀ کار مهم‌تر از ملاقات است، آن ‌هم ملاقاتی که بین دو رئیس‌جمهور اولین بار بعد از سی و پنج سال می‌خواهد صورت گیرد و من فکر می‌کنم هر دو کار درستی را انجام دادیم. چون مهم است که قدم اول درست، صحیح، مطالعه شده و دقیق برداشته شود.
من معتقدم که ما باید اول بر سر موضوعی که امروز روی میز است یعنی موضوع هسته‌ای بحث کنیم. آیا یک ملت می‌تواند از حق خودش استفاده بکند یا نکند؟ ما حقوق زیادی داریم و از آنها استفاده نمی‌کنیم. متأسفانه تکالیف زیادی هم داریم که به برخی از آنها هم عمل نمی‌کنیم. بحث در اینها نیست. ما نمی‌خواهیم اینجا کلاس حقوق برگزار کنیم. بحث در این است که یک ملتی تصمیمی گرفته و علی‌رغم همۀ تحریم‌ها توانسته با نیروی جوان کشور به یک تکنولوژی قانونی و مشروع دست پیدا کند و کاملاً هم تحت نظارت آژانس است. ان‌پی‌تی را پذیرفته‌‌، می‌خواهد متعهد بماند و با آژانس هم همکاری داشته باشد. فشار به یک ملت برای کنار گذاشتن حقش با اینکه از قبل به کسی بگوییم تو از حقت استفاده کن یا نه متفاوت است.
آلمان هم امروز ممکن است بگوید من از نیروگاه هسته‌ای‌ام نمی‌خواهم استفاده بکنم. این حق اوست که به هر دلیلی بگوید نمی‌خواهم استفاه کنم یا کشور دیگری بگوید از نیروگاه هسته‌ای می‌خواهم استفاده بکنم. اما اگر کشوری نیروگاه هسته‌ای داشت و از برقش مشروع استفاده می‌کند، آیا ما می‌توانیم به او بگوییم که حالا شما استفاده نکن! چون من دلم نمی‌خواهد.
ملت ایران در مسئلۀ هسته‌ای احساس می‌کند به او زور گفته می‌شود و شما بدانید که ملت ایران اگر در یک چنین موقعیتی قرار بگیرد با تمام توان می‌ایستد، کما اینکه ایستاده است.
بحث ما این است که چرا؟ مشکل چیست؟ چرا ما باید با تحریم به ملتی فشار بیاوریم، آن هم با تحریم غیرقانونی و یک جانبه؛ تحریمی که اثرش نرسیدن دارو به بیماران است. متأسفانه عده‌ای می‌گویند تحریم هوشمند. اگر شما بانک یک کشور را تحریم کردید این هوشمند است یا صددرصد کور است؟ وزارت بهداشت ما به یک کمپانی خارجی برای دارو سفارش می‌دهد. آن کمپانی هم آماده است که دارو را تحویل بدهد، اما چون سیستم بانکی فعال نیست و نمی‌تواند پول را دریافت کند، لذا دارو را نمی‌دهد.
ما می‌خواهیم با این تحریم ملتی را وادار کنیم که از حق قانونی‌اش بگذرد. این چیزی نیست که قابل قبول باشد. و الا ممکن است ملتی خودش از حقش صرف نظر کند، کاملاً درست است. ما خیلی حقوق داریم که از آنها نمی‌خواهیم استفاده بکنیم، اشکالی ندارد.
در مسئلة هسته‌ای موضوع از بحث توسعه هم گذشته است. بحث توسعه ایران مطرح نیست، دیگر بحث غرور ملی است و می‌دانید که وقتی بحث غرور ملی مطرح شود هر ملتی ایستادگی می‌کند.
ما در مسئلة هسته‌ای معتقدیم که راه حل بسیار ساده‌ای وجود دارد. اینکه چند تا سانتریفیوژ کار می‌کند یا چند درصد غنی می‌کند، اینها بحث‌ها تکنیکی است که قاعدتاً وقتی دو طرف دور میز مذاکره قرار می‌گیرند، راجع به آنها بحث می‌کنند. اینکه اراک چه می‌شود، فعالیت‌های غنی سازی تند است، یا کند است و از این قبیل مسائل جزئی و فنی خودبه‌خود قابل حل و فصل است.
آنچه مهم است اینکه ایران به حقوق قانونی خودش که دست یافته، بتواند ادامه دهد. از طرف دیگر اگر نگرانی وجود دارد و آن نگرانی منطقی است، حل و فصل شود. ما اصلاً خوشحال نیستیم که در اعمال حقوقمان بخواهیم دیگران را نگران کنیم. این نه تنها برای ما خاصیت ندارد بلکه برای مشکل‌زاست.
تنها بحث امریکا یا 1+5 یا غرب یا سازمان ملل مطرح نیست، مهم‌تر از همه ما می‌خواهیم همسایگان ما نگران نشوند. این برای ما مهم‌تر است. برای اینکه ما اساس امنیت ملی خودمان را در یک رابطة بسیار خوب با همسایگان خودمان می‌دانیم و برای ایجاد اعتماد بین خودمان و همسایگان هزینة بسیار بالایی را در طول سال‌های گذشته پرداخت کرده‌ایم. ما نمی‌خواهیم آن اعتماد از بین برود. ما می‌دانیم سلاح هسته‌ای در منطقة ما چه رقابت خطرناکی را ایجاد می‌کند. به همین دلیل در دکترین دفاعی ما بحث سلاح کشتار جمعی و از جمله هسته‌ای، به طور کلی جایی ندارد.
بنابراین بحث این است که ما همه تلاش کنیم، دست به دست هم دهیم و بهترین راه حل را برای این موضوع پیدا کنیم. دولت ایران برای تسهیل امر وزارت خارجه را مأمور به این کار کرده است و من مسئولیت مذاکره را به وزیر امور خارجه و وزارت خارجه واگذار کرده‌ام.
آقای پرزیدنت اوباما هم مسئولیت مذاکرة طرف امریکایی را به وزیر امور خارجه واگذار کرده است و من خوشحالم که فردا اولین جلسه در سطح وزیران بین ایران و 1+5 در این شهر برگزار می‌شود. من خیلی امیدوارم که آغاز بسیار خوبی باشد. من خیلی خوشحال هستم که دو طرف به این نتیجه رسیده‌اند که مسئلة هسته‌ای هرچه زودتر حل و فصل شود و این به نفع طرفین است. این صحبت‌ها را من هم از رئیس جمهور فرانسه و هم از نخست‌وزیر اسپانیا شنیده‌ام؛ بسیار خوشحالم که می‌بینم طرفین خواهان حل و فصل هرچه زودتر این مسئله هستند و آن را به نفع همه می‌دانند.
ما در این زمینه مصمم هستیم که این مسئله را حل و فصل کنیم و من مطمئن هستم که اگر طرف مقابل ما هم همین ارادة سیاسی را داشته باشد، در زمان کوتاهی حل و فصل خواهد شد. در مذاکرات سال 2005-2003 که من خودم مسئول مذاکرات بودم، ما به نتایج بسیار خوبی با سه کشور اروپایی رسیدیم.
در پایان کار، بعد از دورة من، که با برخی از این وزرا صحبت می‌کردم، همة آنها می‌گفتند که اگر فشار خارجی روی ما نبود، قطعاً به حل و فصل نهایی رسیده بودیم. من خیلی خوشحال بودم که در مذاکره با سران فرانسه و آلمان (آقای شیراک و آقای شرودر) اساساً به نتیجة نهایی رسیدیم و خود آنها می‌گفتند فشار دیگران روی ما وجود دارد و الا ما قانع شدیم به اینکه چگونه مسئله را تمام کنیم. بنابراین این مسئله راه حل منطقی، حقوقی و سیاسی دارد و من امیدوارم هرچه زودتر به یک راه حل نهایی دست پیدا کنیم.
مسئلة دیگری که مطرح بود، بحث حقوق بشر در ایران، بحث سلاح شیمیایی و بحث سوریه بود و من به این دو مسئله می‌پردازم و البته می‌دانم که می‌شود در زمینة مسائل منطقه‌ای هم در کنار مسئله هسته‌ای به تدریج مذاکرات یا همکاری‌هایی را آغاز کرد.
در زمینه حقوق بشر، همان‌طوری که گفته شد. من در دوران مبارزات انتخاباتی‌ام قول‌هایی به مردم دادم. من بر مسئلة حقوق شهروندی تأکید کردم. من به مردم قول دادم که منشور حقوق شهروندی را تدوین کنم و در اختیار مردم می‌گذارم و قسمت‌هایی که لازم است به صورت لایحه تقدیم مجلس خواهم کرد. این کار را با دعوت از حقوقدانان شروع کرده‌ام و فکر می‌کنم پیش نویس آن ظرف صد روز اول دورة کاری این دولت منتشر خواهد شد. بعد از آن با جمع‌بندی نظرهای نخبگان و حقوقدانان لایحة مربوطه را تقدیم مجلس شورای اسلامی خواهیم کرد.
تلاش دولت بر این است که نسبت به آنهایی که در زندان هستند، همة آنهایی که امکان پذیر است، تسهیلات لازم را برای آزادی فراهم کند. من در همین چند روز گذشته اعلام کردم شکایاتی که از طرف دولت نسبت به سی و شش رسانه مطرح بود، همه پس گرفته شود. ما امروز هیچ شکایتی از طرف دولت ایران از هیچ رسانه‌ای نداریم و این اولین قدمی بود که در راه حقوق شهروندی و آزادی بیشتر برداشته شد.
من در زمینة حقوق زنان و فرصت برابر برای زنان در انتخابات قول‌هایی داده‌ام و این کار آغاز شده است. من به همة وزرا اعلام کرده‌ام که از خانم‌های شایسته در پست‌های مدیریتی، معاونت‌ها، مدیرکلی و کارشناسی استفاده کنند تا فرصت بیشتری برای خانم‌ها در ایران به وجود بیاید. بنابراین برای تحقق قول‌هایی که در انتخابات داده‌ام، راه درازی در پیش است، اما من به همة آنها متعهد و وفادارم و قدم به قدم برای اجرای آنها تلاش خواهم کرد.
در زمینة سلاح شیمیایی ما بسیار حساس هستیم. چون همان‌طور که شما اشاره کردید ما قربانی سلاح شیمیایی هستیم. هنوز بعد از سالیان دراز عده‌ای از مجروحین شیمیایی ما در گوشة بیمارستان‌ها در رنج هستند و می‌دانیم این سلاح چقدر خطرناک است.
ما قویاً کاربرد سلاح شیمیایی را محکوم می‌کنیم و من در چندین نوبت در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها به صراحت اعلام کرده‌ام که هر کس از این سلاح استفاده کرده، شدیداً آن را محکوم می‌کنیم.
من خوشحال هستم از اینکه دولت سوریه به پیمان منع سلاح شیمیایی (CWC) پیوسته است. ما قبلاً هم اعلام کرده‌ایم که منطقة خارومیانة عاری از سلاح‌های کشتار جمعی می‌خواهیم و آن را دنبال می‌کنیم. امیدواریم رژیم دیگری که در منطقة ما دارای سلاح کشتار جمعی است هم به این گونه معاهدات بپیوندد و ما روزی شاهد خاورمیانة عاری از همة سلاح‌های کشتار جمعی باشیم. این منطقه و به نفع بشریت است. البته آرزوی ما این است که روزی جهان از کل سلاح‌های کشتار جمعی عاری شود و نفس راحت‌تری برای همة انسان‌های صلح دوست باشد و بنابراین ما در این زمینه تلاش خواهیم کرد.
کلاً در زمینة سوریه ما بسیار نگران هستیم. مردم بسیار زیادی دارند کشته و مجروح می‌شوند و خانه‌هایشان ویران می‌شود. همه باید دست به دست هم بدهیم و جنگ خانمان سوز داخلی سوریه را پایان دهیم، همة ما هر مقدار که می‌توانیم کمک کنیم. امیدواریم مذاکرات ژنو 2 بتواند قدمی باشد در راه پایان دادن به بحران سوریه. ما معتقدیم سوریه راه حل سیاسی خواهد داشت، نه راه حل نظامی و البته حل این مشکل بزرگ یاری و کمک همه را می‌طلبد.
ما نسبت به وضعیت افغانستان در سال آینده نگران هستیم. در این زمینه با دوستان و همسایگانمان در حال مشورت هستیم. همه باید تلاش کنیم صلح و امنیت به افغانستان برگردد. چون اولین نفعش برای مردم افغانستان است و بلافاصله برای همسایگان. ما سه میلیون افغانی در داخل خاک خودمان داریم که اگر در افغانستان امنیت کامل برقرار شود و به سمت توسعه حرکت کند، به طور طبیعی همه به کشور خودشان برمی‌گردند.
ما در زمینه افغانستان مشکلات دیگر هم داریم. می‌دانید مسئله مواد مخدر یکی از مشکلات منطقه است و به طور کلی افغانستان امن و با ثبات و توسعه یافته می‌تواند از همة این مشکلات رهایی بجوید و همسایگان هم می‌توانند آن ثبات و امنیت را احساس و لمس کنند. از هم اکنون نیز ما مشورت‌هایمان را با کشورهای منطقه شروع کرده‌ایم برای اینکه اگر کمکی از دست ما برمی‌آید برای ثبات در افغانستان 2014 انجام دهیم. خیلی متشکر هستم.
یکی از حضار:
آقای رئیس جمهور! من خوشحالم از اینکه امشب اینجا آمده‌ایم و پذیرفتید که این جلسه را ادامه دهید.
شما این هفته در سازمان ملل عبارتی را استفاده کردید راجع به این واقعیت که ایران در سطح صنعتی هسته‌ای توانایی‌هایی دارد. و وزیر خارجه قبل از اینکه شما اینجا بیایید، گفت که سال‌ها پیش وقتی مذاکرات خیلی جلو نرفت، کمتر از دویست سانتریفیوژ داشتید و الان 18 هزار سانتریفیوژ دارید. من امیدوارم که حق غنی سازی شما به معنای حق داشتن 18 هزار سانتریفیوژ نباشد، چون این می‌تواند مانع از پیشرفت کارها شود.
سؤال بعدی من راجع به سخنرانی آن روزتان است. شما چند نکته بسیار مهم راجع به فلسطین گفتید، اما حرفی راجع به اسرائیل نزدید. با توجه به اینکه اسرائیل کشوری است که در منطقه شما قرار دارد و بیشتر از بقیه نگران برنامة هسته‌ای ایران است، می‌خواهم بگویم که در این قضیه فقط مسئلة توانایی‌های ایران مطرح نیست بلکه درک ایران از اسرائیل هم می‌تواند مهم باشد. می‌خواستم نظر شما را در خصوص نقش اسرائیل در منطقه بدانم. متشکرم.
آقای لمرد:
آقای رئیس جمهور می‌خواستم دربارة وضعیت حقوق بشر و حقوق زنان در ایران بپرسم و اینکه چه برنامه و طرحی دارید؟ نه فقط صرفاً برای اینکه زنان وارد پست‌های اداری شوند و همچنین در زمینة برداشتن برخی از محدودیت‌هایی که سبب شد این گروه بسیار پراستعداد و خلاق و نیرومند جامعة شما – بدون تعارف – زمان بسیار زیادی کنار گذاشته شوند. به نظر می‌رسد که جمهوری اسلامی ایران گاهی اوقات در جنگ با زنان خودش است و من از تجربة خودم هم می‌توانم در این زمینه صحبت کنم. وقتی شما با یک زن ایرانی وارد دعوایی شوید حتماً می‌بازید. حتی وقتی هم که فکر کردید بردید، باختید. ببخشید، خانم من هم اینجا نشسته است!
آقای کرافت:
شما نکتة بسیار مهمی را در خصوص تلاش‌های ایران برای پیشبرد تکنولوژی هسته‌ای مطرح کردید. و نتیجه‌گیری کردید که جامعه بین‌الملل چه حقی دارد به ما بگوید نمی‌توانید این کار را انجام دهید.
برای ما مفید است که بدانیم دقیقاً منظورتان چیست؟ دقیقاً چه کاری می‌خواهید انجام دهید؟ چرا که امریکا و جامعه بین‌الملل نظرشان کاملاً واضح است. ما می‌خواهیم مانع از تکثیر سلاح‌های هسته‌ای شویم. شما به ما می‌گویید سلاح هسته‌ای نمی‌خواهید، پس چه می‌‌خواهید و چرا؟ آیا راه‌هایی وجود دارد که شما بتوانید ما را متقاعد کنید که به دنبال تکثیر این سلاح‌ها نیستید؟
یکی از حضار:
متشکرم آقای رئیس جمهور به خاطر این فرصتی که به ما دادید. ما خیلی درمورد اینکه یک توافقی در خصوص مسئله هسته‌ای صورت بگیرد صحبت کردیم، اما به اندازة کافی راجع به مسئله تحریم‌ها صحبت نشده است. آیا شما ایده‌ای برای برداشتن این تحریم‌ها در قبال توافق‌های هسته‌ای دارید؟ خیلی ممنونم.
رئیس‌جمهور:
خود بحث این جلسه نشان می‌دهد که مسئله اول باز هم باید مسئلة هسته‌ای باشد چون همة بحث‌ها به مسئلة هسته‌ای برمی‌گردد.
اینکه هدف ما از تکنولوژی هسته‌ای چیست؟ همة دنیا تکنولوژی هسته‌ای را برای چه می‌خواهند؟ ما هم مثل همه، ما فرقی با دیگران نداریم. ژاپن برای چه می‌خواهد؟ برزیل برای چه می‌خواهد؟ همة این کشورهایی که دارند برای چه می‌خواهند؟ ما هم برای همان می‌‌خواهیم. روشن است. سیکل کار ما نشان می‌دهد، ما در کنار غنی‌سازی، کارخانة قرص سوخت و میلة سوخت درست کردیم و همین مشخص می‌کند که هدف ما چیست؟
ما از قبل از پیروزی انقلاب دنبال تکنولوژی صلح‌آمیز هسته‌ای بوده‌ایم. این چیزی نیست که امروز دنبال آن باشیم. اولین کمپانی‌ای هم که رژیم گذشته را تشویق کرد امریکایی بود. به هر حال آنها بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که ایران نیازمند به بیست و سه هزار مگاوات برق هسته‌ای است. اولین رآکتور را هم امریکایی‌ها به ایران آوردند و نصب کردند. همان رآکتوری که امروز نیاز به سوخت بیست درصد دارد که البته قبلاً سوخت نود و چند درصد استفاده می‌کرده است.
به هر حال خیلی روشن است که ما دنبال چه اهدافی هستیم. ما دنبال نیروگاه هسته‌ای هستیم. می‌خواهیم خودکفا باشیم. می‌خواهیم بتوانیم سوخت نیروگاه‌مان را تأمین کنیم. مخصوصاً وقتی که تحریم شدیم، فهمیدیم که هنوز در دنیای متمدن امروز این مسائل هست و بیشتر مصمم شدیم که روی پای خودمان بایستیم.
دلیل اینکه هدف ما صلح‌آمیز است این است که ما عضو NPT (ان‌پی‌تی) هستیم. ما می‌توانستیم در سال 1995 که تمدید ان‌پی‌تی مطرح بود امضا نکنیم، ولی ما تمدید آن را امضا کردیم. در آن زمان می‌توانستیم از این معاهده خارج شویم و تمدید آن را امضا نکنیم. پس ما مصمم بودیم به اینکه این معاهده را ادامه بدهیم. ما مصمم هستیم که با آژانس همکاری کنیم و دلیل همکاری ما این است که لااقل در سال‌های 2003-2005 که من مسئول بودم به آژانس اجازه بازدید دادیم، بدون استثناء، حتی در مراکز نظامی هم اجازه بازدید دادیم که بسیار بسیار برای ما سخت بود. بنابراین، ما دنبال اهداف صلح آمیز هستیم. ما چیزی برای پنهان کردن نداریم و به همین دلیل امیدواریم در این زمینه خیلی سریع بتوانیم با 1+5 به نتیجة نهایی برسیم.
اما اینکه شما اشاره کردید به این که من در سخنرانی گفته‌ام ما در زمینة هسته‌ای ما به مرحلة صنعتی رسیده‌ایم و بومی شده است، بله این چنین است. ما هدفمان همین بود، صنعتی شده‌ایم و این فناوری هم بومی است. حالا تعداد سانتریفیوژ دویست هزار، صدهزار تاست اینها اصلاً مهم نیست. هیچ جایی در مقررات بین‌المللی نیامده که تعداد سانتریفیوژها چه مقدار باشد؟ یک کشوری ممکن است یک میلیون سانتریفیوژ داشته باشد. به هر حال این ربطی ندارد. این بستگی به نیاز آن کشور برای تأمین سوخت نیروگاه‌هایش دارد. در مسئلة عدم اشاعه هم، سطح غنی‌سازی مهم است نه مقدار اورانیوم غنی شده. برای ایجاد اعتماد هم سطح غنی‌سازی نباید از یک سطحی بالاتر برود.
بنابراین ما متعهد به مقررات بین‌المللی هستیم و در چارچوب مقررات بین‌المللی کار خواهیم کرد. ما چیزی اضافه‌تر از حقمان نمی‌خواهیم. ما می‌‌خواهیم نسبت به ایران تبعیض نباشد. تبعیض برای یک ملت قابل قبول نیست. همان مقداری که ملت‌ها و کشورهای دیگر دنیا دارند از این تکنولوژی صلح آمیز استفاده می‌کنند، ما هم همان مقدار می‌خواهیم استفاده کنیم و بهره‌برداری کنیم.
ما می‌‌خواهیم هیچ یک از ملت‌های منطقه مشکل نداشته باشند. فلسطین که من در موردش تأکید کردم، به دلیل این است که ملتی است که شصت سال است آواره است و در تاریخ ملت‌های جهان تنها یک ملت است که به طور کامل آواره است، بی‌خانمان مانده و از سرزمین‌اش اخراج شده است.
اینکه اسرائیل نسبت به ایران نگران باشد، خیلی جای تعجب دارد. اسرائیلی که خودش آن همه سلاح هسته‌ای و سلاح کشتار جمعی انباشت کرده است و هنوز کشورهای همسایه‌اش به خاطر تجاوزهایی که دارد انجام می‌دهد در رنج هستند، نسبت به کشوری نگران باشد که آن کشور دویست سال است به هیچ کس تجاوز نکرده است. ایران دویست سال است به کسی تجاوز نکرده است و همیشه مورد تجاوز قرار گرفته است.
ما نسبت به فلسطین نظرمان را اعلام کرده‌ایم، نسبت به منطقه به صراحت گفته‌ایم که ما معتقد به صندوق آرای هستیم. ما به آراء مردم فلسطین احترام می‌گذاریم و نسبت به کل منطقه هم معتقد به آراء هستیم.
بنابراین هدفی را که دنبال می‌کنیم این است که هیچ کس در دنیا نگران برنامة هسته‌ای ما نباشد. به همین دلیل ما تحت نظارت آژانس هستیم. شما از کشوری صحبت می‌کنید که نه ان‌پی‌تی را امضا کرده است، نه تحت نظارت آژانس است و متأسفانه دارای سلاح کشتار جمعی است و خودبه‌خود منطقه را نگران کرده است. اینکه ما طرح خاورمیانه عاری از سلاح کشتار جمعی دادیم به همین قصد بوده که کل منطقه دارای آرامش باشد. اگر ما دنبال سلاح باشیم، ترکیه، عربستان هم دنبال سلاح می‌روند.
ما می‌دانیم رقابت تسلیحات هسته‌ای در منطقه بسیار خطرناک است. به همین دلیل ما می‌گوییم که به هیچ عنوان دنبال سلاح هسته‌ای نیستیم، سلاح هسته‌ای را به نفع منطقه و خودمان نمی‌دانیم. اصلاً یک کشور انقلابی و مردمی که متکی به آرای مردم است نیازی نمی‌بیند که دارای سلاح کشتار جمعی باشد. به اضافه اینکه آن را برخلاف اخلاق و مقررات دینی خودش می‌داند و می‌شناسد.
بنابراین وقتی که می‌بینیم برخی از کشورها در منطقه با زبان تند و تهدید با ما حرف می‌زنند ما این زبان را نمی‌پسندیم. اساساً دوران زبان تهدید دیگر گذشته است. ما باید با زبان صلح، دوستی و مهربانی با یکدیگر صحبت کنیم و امیدوارم ما شاهد منطقة آرام‌تر و بهتر باشیم.
اینکه گفته شد برای اینکه تحریم‌ها برداشته شود باید چه کار کنیم؟ ما قدم‌های خودمان را برداشته‌ایم. یعنی ما تحریم را خطرناک می‌دانیم. ما تحریم را به ضرر ملت می‌دانیم. ما تحریم را به ضرر تحریم کنندگان هم می‌دانیم و بنابراین تحریم باید برداشته شود.
قدمی که ما باید برداریم، این است که ما اعلام کردیم برای مذاکرات جدی و رفع نگرانی آمادگی داریم. بنابراین امیدواریم در ضمن مذاکرات به نقطه‌ای که برسیم تحریم‌ها برداشته شود که این برد برد خواهد بود و به نفع همه خواهد بود.
اینکه در کشور من آزادی بیشتر باشد یا گفتید خانم‌ها دارای منزلت بیشتر باشند، این یکی از اهداف دولت بوده و این را دارد دنبال می‌کند برای اینکه زنان در کشور من دارای فرصت برابر باشند. شما می‌دانید که در کل منطقة ما، در ایران زنان از لحاظ علمی و شغلی بسیار پیشرفته هستند. ما در دانشگاهایمان در مجموع دانشجویان دختر بیش از دانشجویان پسر است. بنابراین زمینه برای ارتقاء علمی و استفاده از فرصت‌های اجتماعی برایشان فراهم است و بیشتر هم در این دولت فراهم خواهد شد. متشکرم!
- آقای رئیس جمهور تشکر می‌کنم از وقتی که شما دادید.

شناسه خبر: 81842

- مصاحبه ها

- متن کامل مصاحبه ها

- سفرهای خارجی

- رئیس‌جمهوری

گالری مرتبط



فیلم مرتبط



اخبار برگزیده