دکتر جهانگیری در سی و دومین گردهمایی و نخستین کنگره بین‌المللی علوم زمین تأکید کرد؛

استخراج مواد معدنی با کیفیت، راه خروج از اقتصادی تک محصولی متکی بر نفت

معاون اول رییس جمهور یکی از چالش‌های مهم اقتصاد ایران را اتکاء بیش از حد به درآمدهای نفتی دانست و گفت: برای خروج از اقتصادی تک محصولی متکی بر نفت می‌بایست محصول خروجی با کیفیت از معادن در اختیار واحدهای صنعتی داخلی و یا بازارهای جهانی قرار گیرد تا نقش مهمی در چرخه درآمدزایی اقتصاد مملکت ایفا نماید.

شناسه خبر: 75063 -

يکشنبه 27 بهمن 1392 - 11:41

دکتر اسحاق جهانگیری صبح امروز (یکشنبه) با حضور در سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، در سی و دومین گردهمایی و نخستین کنگره بین‌المللی علوم زمین شرکت و سخنرانی کرد که متن کامل سخنان ایشان بدین شرح است:

خدا را سپاس می‌گویم که توفیق شرکت در این جمع بزرگ را پیدا کردم. حضور دانشمندان و محققین و دست‌اندرکاران علوم زمین کشورمان و سایر کشورها را به کنگره بین‌المللی علوم زمین خیر مقدم عرض می‌نمایم. همچنین مقدم شما اندیشمندان به ایران را که به بیان برخی از زمین‌شناسان بهشت زمین‌شناسی جهان است خوش آمد می‌گویم و امیدوارم در مدت اقامتتان در ایران از آخرین یافته‌ها و دستاوردهای دانشمندان ایرانی در حوزه‌های مختلف، زمین‌شناسی بنیادی، اکتشاف معدن بویژه اکتشاف عناصری که تاکنون دانشمندان ایرانی کمتر مورد توجه قرار گرفته است، مخاطرات طبیعی، فناوری اطلاعات، انرژی، آب، اقلیم، ‌زلزله و اکتشاف در آبهای دریایی بهره‌مند گردید.
بخش معدن و صنایع معدنی در بسیاری از کشورها مسیر رسیدن به توسعه پایدار است. مهمترین اصل در رسیدن به توسعه پایدار از طریق گسترش بخش معدن و صنایع معدنی توجه همزمان به سه اصل اقتصادی زیست محیطی و اجتماعی می‌باشد. هرگاه به این سه بخش در یک کشور به طور همزمان توجه شده است، بخش معدن، توسعه بالاتر و به تبع آن توسعه اقتصادی پایدار را تجربه کرده ‌است. این تجربه می‌تواند به کشورهای در حال توسعه در رسیدن به توسعه پایدار کمک کند. ایران جزء کشورهای با پتانسیل خوب معدنی است که اگر بتواند در هر سه جنبه اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی به طور هماهنگ برنامه‌ریزی منسجم داشته باشد می‌تواند از رشد قابل توجهی برخوردار باشد که این موضوع در رسیدن به توسعه پایدار کمک‌های شایان توجه خواهد کرد.
خاورمیانه با داشتن 4 درصد خاک دنیا در حدود 60 درصد ذخایر قطعی نفت دنیا را داراست. رتبه دوم مربوط به کشورهای حوضه اوراسیا با مساحتی معادل 36 درصد خاک دنیا و 11 درصد ذخایره قطعی نفت دنیا است.
ایران از نظر تولید کل منابع طبیعی با سهم 2.3 درصد رتبه 10 دنیا را دارد. از این مقدار 86.2 درصد مربوط به سوخت‌های فسیلی (شامل نفت، گاز و ذغالسنگ) و 13.8 درصد مربوط به سایر مواد معدنی اعم از مواد معدنی فلزی، غیر فلزی و سنگ‌های قیمتی است.
جایگاه مناسب ایران زمینه‌ساز شکل‌گیری و تمرکز قابل توجه منابع طبیعی در این مرز و بوم شده است. ایران با حدود 1% مساحت جهان حدود 7% ذخایر کشف شده دنیا اعم از مواد معدنی، نفت و گاز را داراست که خود حاکی از وجود پتانسیل مناسب سرمایه‌گذاری در این بخش است. تولید بیش از 64 نوع ماده معدنی، ایران را جزء 15 کشور برتر معدن‌خیز جهان قرار داده است. رتبه ایران در تولید برخی مواد معدنی خود گویای این مهم می‌باشد.
جالب توجه است که بدانیم که تاکنون حدود 42 میلیارد تن ذخایر معدنی شناسایی شده است که برخی از ذخائر معدنی ایران در کلاس جهانی World Class هستند. برای مثال می‌توان از معادن سرب و روی انگوران، مهدی آباد، معادن آهن چادرملو و گل گهر و بافق و از معادن مس می‌توان معادن سرچشمه، سونگون و از معادن طلا می توان معدن ساری گون و از مواد صنعتی و غیرفلزی می‌توان از ذخائر پتاس و املاح تبخیری و غیره نام برد. رخداد ذخائر در کلاس جهانی حاکی از این نوید برای سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی است که بدانند امکان اکتشاف و شناسایی ذخائر جدید از این نوع مواد معدنی در کلاس جهانی باز هم در ایران وجود دارد. از طرف دیگر باید بدانیم که انواع تیپ‌های مختلف کانساری طلا و آهن که در دنیا وجود دارد امروز در ایران شناسایی و اکتشاف شده است که همه این‌ها حاکی از پتانسیل بالای معدنی ایران و ضرورت سرمایه‌گذاری و اکتشاف در آنها است. بنابراین باید با برنامه‌ریزی دقیق و استفاده از روش‌های اکتشافی و فن‌آوری‌های نوین و همچنین هماهنگی‌های لازم جهت سرمایه‌گذاری در مورد اکتشافات آنها اقدام گردد.
از دیگر توانایی‌های این بخش می‌توان به این نکته اشاره کرد که بیش از 20% ارزش اسمی بورس و سهم مواد معدنی بدون نفت و گاز نزدیک به 1 درصد از تولید ناخالص داخلی کشور به بخش معدن (بدون احتساب صنایع معدنی) تعلق دارد. شرکت‌های معدنی در ایران دارای بالاترین و با ثبات‌ترین حاشیه سود از میان 100 شرکت برتر در داخل کشور می‌باشند و همچنین تولید برخی صنایع معدنی نظیر فولاد، مس، روی، سیمان و نیز پتروشیمی نه تنها نیاز کشور را تأمین می‌کند بلکه به بازارهای جهانی نیز صادر می‌شود.
در بسیاری از کشورهای در حال توسعه که از منابع معدنی برخوردار هستند، صنعت معدنکاری به دلیل داشتن مزیت بالای اقتصادی به عنوان یکی از محورهای توسعه اقتصادی مطرح است. ارزش افزوده کامل صنعت معدنکاری زمانی محقق می‌گردد که زنجیره ارزش این حوزه تکمیل گردد (زنجیره ارزش از اکتشاف آغاز و با صنایع معدنی تکمیل می‌گردد).
خانم‌ها، آقایان
یکی از چالش‌های مهم اقتصاد ایران اتکاء بیش از حد به درآمدهای نفتی می‌باشد. برای خروج از اقتصاد تک محصولی متکی بر نفت می‌بایست محصول خروجی با کیفیت از معادن در اختیار واحدهای صنعتی داخلی و یا بازارهای جهانی خارجی قرار گیرد تا نقش مهمی در چرخه درآمدزایی اقتصادی مملکت ایفا نماید.
امروزه، کاهش ذخایر معدنی با عیار بالا و ترکیبات کانی شناختی ساده، سبب شده است که معادنی با عیار بسیار پایین و ترکیبات کانی شناختی بسیار پیچیده‌تر نیز مورد استفاده قرار گیرند که همین امر، یکی از عوامل اصلی پیشرفت در عرصه فرآوری مواد معدنی به حساب می‌آید. چرا که با پیشرفت تکنولوژی در بخش فرآوری می‌توان از معادن متروکه یا معادنی که در گذشته با تکنولوژی قدیمی توان پرعیارسازی امروزه را نداشته‌اند نیز بهره‌برداری نمود و روی چنین معادنی که به حالت تعلیق و یا کاملاً رها شده‌اند نیز سرمایه‌گذاری کرد.
خاطر نشان می‌سازد که در ایران از مواد معدنی مثل فسفات، پتاس، املاح تبخیری و آلونیت (ماده اولیه جهت استحصال آلومینیوم) در کشور صدها و میلیون‌ها تن ذخیره زمین‌شناسی وجود دارد که متأسفانه بدلیل داشتن عیار کم و یا مشکلات دیگر فرآوری، هنوز نتوانسته‌ایم از آنها در صنایع معدنی مربوطه بهره‌برداری نماییم که می‌باید با ایده‌های نوین این مواد معدنی فرآوری گردیده و در صنعت مورد بهره‌برداری قرار گیرد.
حضار گرامی
از میان 43 مورد مخاطرات زمین‌شناختی شناخته شده، 32 مورد آن در کشور ایران رخ داده است. بسیاری از مناطق کشور در معرض خطر زمین لرزه، زمین لغزش، سیلاب و خشکسالی قرار گرفته و بدلیل برداشت بی‌رویه آبهای زیرزمینی، حدود 300 دشت کشور با خطر فرونشست زمین مواجه هستند.
گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی سبب تغییر الگوهای بارشی جهان شده و خشکسالی‌ها و سیلاب‌های مداوم در جهان آسیب جدی به زیرساخت‌ها و مردم وارد می‌سازد. در کشور خشک و کم بارش ایران نیز این پدیده پیامدهای ناگواری را در صورت عدم برنامه‌ریزی مناسب به همراه خواهد داشت.
امروزه کاهش منابع آب زیرزمینی، خشکی تالاب‌ها، تولید گرد و غبار و ایجاد مشکل جدی در کلان شهرها، افزایش نرخ فرونشست و خطر فروچاله‌ها و نگرانی جدی از بین رفتن آبخوان‌های کشور، خشکسالی و بیابان‌زایی، افزایش سیلاب‌ها و بارش‌های جوی غیر متعارف بطور محسوس در کشور مشاهده می‌گردد. تنوع مخاطرات زمین شناختی سبب گردیده کشور ایران بعنوان یکی از کشورهای حادثه خیز جهان محسوب شده و متأسفانه سالیانه بخشی از درآمدهای کشور صرف جبران بخشی از خسارات ناشی از مخاطرات طبیعی می‌گردد. توجه به کاهش اثرات سوء مخاطرات زمین شناختی در کنار پتانسیلها و منابع معدنی موجود در کشور از قبیل نفت، گاز، معادن فلزی و غیر فلزی و منابع اقتصادی ناشناخته دریایی نقش مهمی در توسعه پایدار و متوازن کشور خواهد داشت.
در حال حاضر سلامت ساکنین کره زمین تحت تأثیر محیطی است که در آن زندگی می‌کنند و همان طور که همه می‌دانیم هر روز با چالش‌ها و مسائل زیست محیطی بیشتری روبرو هستیم. نمونه‌های جهانی مستندی از تأثیر فلزات سنگین، باران‌های اسیدی، گرد و غبار بر سلامت یافت شده است که نشان می‌دهد تغییرات صورت گرفته به دست انسان چگونه می‌تواند منجر به بیماری شود.
در کشور ما نیز با وجود بیش از 5000 کیلومتر مرز آبی و در اختیار داشتن هزاران کیلومتر مربع پهنه دریایی، و دریاچه‌های داخلی، تالاب‌ها و رودخانه‌ها و تنوع‌ زمین‌شناسی و زیستی و منابع اقتصادی در این پهنه‌ها و اهمیت ژئوپلیتیکی آنها، توجه به پژوهش‌های دریایی امری بسیار ضروری است. حساسیت موضوع وقتی بیشتر می‌شود که به درگیری‌ها و ادعاهائی بر سر مالکیت برخی از این پهنه‌ها با کشورهای همسایه نیم نگاهی داشته باشیم.
تاکنون درکشور ایران ارگان‌های دریایی در دریای عمان، خلیج فارس تا مرز آبی کشور و دریای خزر فعالیت‌های گسترده‌ای انجام داده‌اند که نتایج آن منجر به انتشار گزارشات، اطلس‌ها و مقالاتی گردیده است. اما علیرغم این فعالیت‌ها، هنوز در ابتدای راه می‌باشیم. دنیا درک بسیار مناسبی از منابع معدنی دریایی در آبهای بین‌الملل دارد و با شتاب بسیار زیاد در حال تحقیقات در آبهای بین‌الملل می‌باشند و از سوی دیگر با ایجاد ایستگاه‌های پژوهشی در قطب جنوب، جایگاه خود را برای استفاده از ذخایر و منابع فراوان آن حفظ نموده‌اند. بر اساس حقوق دریاها، استفاده از منابع اقتصادی دریایی متعلق به کشور اکتشاف‌کننده می‌باشد و ناگفته پیداست که چرا کشورهای توسعه‌یافته هزینه‌های سنگین اکتشافات دریایی را متحمل می‌شوند و اکنون نه تنها آبهای کشور خود بلکه گامی فراتر گذاشته و به اقیانوس‌ها راه یافته‌اند. همین کشورها در تلاش برای تجهیز شدن و ورود به قطب جنوب هستند.
با بیان مطالب فوق معلوم می‌شود که راه طولانی در پیش داریم و جایگاه کشور ما در جهان کجاست. اگر شتابی مناسب به این پژوهش‌ها داده نشود، در آینده‌ای نزدیک نه تنها جایگاهی در آبهای بین‌الملل نخواهیم داشت بلکه با روند رو به رشد فناوری‌های دریایی، بررسی‌های زمین‌شناسی و شناسایی منابع اقتصادی دریایی آبهای سرزمینی را نیز باید به کشورهای دیگر سپرد. از سوی دیگر ورود به آبهای بین‌الملل نشان‌دهنده اقتدار ملی هر کشور است.
با توجه به آنچه ارائه گردید بخوبی روشن می‌سازد برنامه‌ریزی جهت انجام این همایش بین‌المللی با گستردگی برپایی در سطح کشور همراه با کارگاه‌های آموزشی صحرایی، نمایشگاه‌ها و بازدیدهای صحرایی نیاز به یک همت بزرگ، کاری فشرده بویژه در استان‌ها داشته است.
من امیدوارم که این گردهمایی جهانی علوم زمین بتواند با توجه به جهت‌گیری‌های دولت تدبیر و امید فرصتی و بستری فراهم آورد تا دست‌اندرکاران علوم زمین در کشورهای مختلف از نزدیک با همکاران و متخصصین ایرانی خود آشنایی بیشتر پیدا کرده و با انتقال تجارب مشترک با یکدیگر صمیمانه برنامه‌ریزی دراز مدتی را در زمینه‌های مختلف همکاری از زمین‌شناسی، اکتشاف، فراوری و مخاطرات داشته باشند. بدیهی است مسائل مربوط به علوم زمین مرز جغرافیایی نداشته و انتقال تجارب مشترک همه دانشمندان از کشورهای مختلف جهان در راستای حفظ محیط زیست و سلامت سیاره زمین است. در بخش داخلی نیز نظر به اینکه این گردهمایی همزمان در استان‌های مختلف در جریان است امید است که متخصصین و اساتید هر استانی با حمایت کامل استانداران محترم و مدیران اجرایی استان‌ها بتوانند بستر لازم جهت شناسایی و اکتشاف پتانسیل‌های معدنی و ذخایر جدید و همچنین برنامه‌ریزی جهت ایجاد فرصت‌های لازم برای سرمایه‌گذاری، ارتقاء جایگاه بخش خصوصی در پیشبرد امور کشور و همچنین تبدیل تهدیدها به فرصت‌ها در رابطه با مخاطرات زمین را فراهم آورند. مجدداً از حضور همه اندیشمندان و متخصصین در این گردهمایی تشکر کرده و از همه عزیزان و دست‌اندرکاران که در برگزاری این همایش تلاش نموده‌اند سپاسگزاری نموده و آرزوی موفقیت برای همگان از خداوند سبحان دارم.
-گفتنی است معاون اول رییس جمهور پیش از سخنرانی در این همایش ابتدا از موزه علوم زمین سازمان زمین‌شناسی و سپس از نمایشگاه دست‌آوردهای علوم زمین که به مناسبت این گردهمایی برپا شده بود بازدید کرد.

شناسه خبر: 75063

- دیدارهای داخلی

- سخنراني ها

- متن کامل سخنرانی

- معاون اول

اخبار مرتبط

فیلم مرتبط



اخبار برگزیده